burkaSUM_1864145b

لەیەمەن ڕۆژانە ٨ کچی منداڵ بەهۆکاری بەشودانیانەوە له‌شه‌وی یه‌كه‌مدا دەمرن

کارەکانی، کەتێیدا، قوربانیانی منداڵانی ڕەگەز مێ، بەپێی سەرژمێریەکی وورد، وەك کاری تێکدانی ڕووی کۆمەڵگا، دەستنیشان کرد. لیژنەکە، بانگهێشتی زۆربەی لایەنە حیزبی و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی کردبوو و زۆربەیان بەجیاوازی دیدوتێڕوانینەوە بەشداریەکی گەرمیان هەبوو. ئەم پرسە، وەك پرسێکی هەستیار و کێشەیەکی گەورەی مرۆیی و کۆمەڵایەتی ئاماژەی پێکرا.
 
بەپێی ڕاپۆرتە فەرمیەکان، کەکۆنگرە بۆ گفتوگۆ، پشتی پێبەست، لە ووڵاتی یەمەن، ڕۆژانە ٨ ( هەشت) کچی منداڵ، بەهۆی بەشوودانیانەوە بەپیاوانی بەتەمەن و خۆنەگرتنیان لەبەرامبەر پیاوەکاندا،  دەبنە قورانی و گیان لەدەست دەدەن.
بەپێی ڕاپۆرتە نێودەوڵەتیەکان بۆ خوێندنی باڵا، لەساڵی ڕابردوودا، ووڵاتی یەمەن، لەڕیزبەندی ژمارە ١٣ ی ئەو ٢٠ ووڵاتەدایە کە هاوسەرگیری منداڵانی ڕەگەز مێی تێدا ڕوودەدات. لەڕاپۆرتەکەدا هاتووە، لە٤%٤٨ ( چل و هەشت و لەدەدا چووار) ی ئەو کچانەی هاوسەرگیری دەکەن، لەخووار تەمەنی گونجاوی ١٨ ساڵیەوەن.
لەپێشوەختدا، لیژنەکە شیکردەوە کەلەڕابردوودا، هەڵسوڕاوانی کۆمەڵگای مەدەنی و لیژنەکانی مافی مرۆڤ، داوایان کردبوو، تەمەنی ١٨ ساڵی وەك تەمەنێکی گونجاو بۆ هاوسەرگیری بۆ هەردوو ڕەگەزی نێر و مێ دەستنیشان بکرێت. بەڵام، لەلایەن خێڵەکانەوە و پیاوانی ئاینی و پەرلەمانتارە ئیسلامیەکانەوە دژایەتیان کرا و کارەکە سەری نەگرت. لەپاش دەستپێکردنی خۆپیشاندانەکان و تەشەنەکردنیشی، حکومەت نەیتوانی پشتگیری ئەو داواکاریە بکات و پرسەکە وەکو خۆی مایەوە.
ئاشکراکردنی کارەساتی هاوسەرگیری منداڵانی ڕەگەز مێ، لەپاش هاواری ( نەجوەد بەرزەت کەرادە) وە دێت، ئەو ژنە، پەیوەندی کرد بە هەندێك پارێزەرەوە و چووە دادگا و ئەوانیش، ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و  ژنە خاوەن دەسەڵات و پایەبەرزەکانی جیهانیان تێگەیاند، لەوانە هیلاری کلینتۆن و کۆندولیزا ڕایس و ڕستە سەرنجڕاکێش و بەبەزەییەکانی ئەویان پێ ڕاگەیاندن کە ووتبووی” من لەتەمەنی ٩ ساڵیدا، بەشوودراوم بەپیاوێك، ٢٤ ساڵ لەخۆم گەورە ترە و داوای تەڵاقی خۆم دەکەم” ئەمەش، هەموو دنیای لەکارەساتی یەمەن ئاگادار کردەوە. ئەو پرسەش( هاوسەرگیری کچانی تەمەن٩ تاکو ١٢ ساڵان) لەپاشدا، لەلایەن ڕۆژنامەکانی یەمەنەوە ناونرا ( بوکەکانی مەرگ).
لەبەدوواداچوونێکی نوێدا لەناوەندی لێکۆڵینەوەی کۆمەڵایەتی لە زانکۆی سەنعا، هاتووە لەماوەی ئەم دوو ساڵەی ڕابردوودا، لە٥٢% ( لەسەدا پەنجاو دوو) ی ئەو کچانەی لە ووڵاتی یەمەن هاوسەرگیری دەکەن، تەمەنیان بە ١٥ ساڵی نەگەیشتووە. لەبەرامبەردا،٧% ( لەسەدا حەوت) پیاوانیش هەمان کێشەیان هەیە. لەناو ڕەگەزی مێدا، %٦٥ ی کۆی هاوسەرگیریەکان، کجانی منداڵن و لەو ژمارەیە، %٧٠ ( لەسەدا حەفتا) یان گوند نیشینن کە تەمەنیان بەزۆری ٨ و ١٠ ساڵانن. دەریشکەوتووە، لەزۆربەی کاتەکاندا، تەمەنی مێردەکانیان دەگاتە ٥٦ ساڵ گەورەتر. بەم هۆیەشەوە، زۆربەی ئەو کچە منداڵانەی تەمەنیان لە نێوان ٨ بۆ ١٠ دایە، بەرگەناگرن و دەمرن و کۆی ڕۆژانەی قوربانیەکانیش ٨ منداڵی ڕەگەز مێیە لەڕۆژێکدا.

 

759444811

په‌رده‌ی کچێنی و هۆشیاری کۆمه‌ڵگه‌

په‌رده‌ی  کچێنی و هۆشیاری کۆمه‌ڵگه‌

دارا حه‌مه‌د

به‌کالۆریۆس ده‌روونناسی- هه‌ولێر

 

ڕۆژانه‌ لێره‌و له‌ وێ ده‌بینین وده‌بیستین که‌ ده‌ڵێن ئه‌و کچه‌ شووی کرد یان فڵانه‌ که‌ س ژنی گواسته‌وه‌ به‌ڵام ؟ !! ‌ ئه‌م به‌ڵامه‌ زۆر پرسیارو وه‌ڵام و گومانی لێ ده‌که‌ وێته‌وه‌،جا بۆ ئه‌وه‌ی له‌و پرسیارو وه‌ڵام وگومانانه‌ بگه‌ین و تووشی نه‌بین پێویسته‌ هه‌ندێ زانیاری هه‌یه‌ ڕوونی بکه‌ینه‌وه‌و بیزانین.

سه‌ره‌تا ده‌بێ بزانین په‌رده‌ی کچێنی چی یه‌؟په‌رده‌ی کچێنی بریتیه‌ له‌و په‌رده‌یه‌ی  که‌ له‌ ناو زێ ی  کچاندا هه‌یه‌و له‌ شێوه‌و پێکهاته‌که‌ی له‌ کچێکه‌وه‌ بۆ کچێکی تر ده‌گۆڕێ…هه‌ندێ په‌رده‌ هه‌یه‌ ته‌نکه‌و ئاسایی یه‌ (ئه‌مه‌ له‌70% ی کچان ده‌گرێته‌وه‌) هه‌ندێکی تر په‌رده‌یان ئه‌ستووره‌ و یا ن  بازنه‌یی یه‌ یان  پلاستیکی یه‌25% ی کچان ئه‌م جۆره‌ په‌رده‌یان هه‌یه‌.

) …هه‌روه‌ها کونێکی بچوک له‌ ناوه‌ڕاستی ئه‌م په‌رده‌یه‌دا هه‌یه‌ بۆ هاتنه‌ ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و خوێنه‌ی که‌ له‌کاتی سووڕی مانگانه‌دا کچ پێیدا تێپه‌ڕ ده‌بێ  .هه ‌روه‌ها هه ‌ندێ کچ هه‌یه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا واته‌ له‌ زگماگه‌وه‌  په‌رده‌ی نیه یاخود داخراوه‌ هیچ کونێکی تێدا نیه‌ ،وه‌ ته ‌ندروستی به ‌بوون  ونه ‌بوون یان ته‌نکی وئه‌ستوری په‌رده‌که‌ ناگۆڕێ واته‌ هه‌ر چۆنێک بێت کار له‌ ته‌ندروستی ئه‌و که‌سه‌ ناکات.

جادڕانی ئه‌و په‌رده‌یه‌ به‌ چه‌ند هۆیه‌که‌وه‌ ده‌بێت،هۆیه‌کیان له‌ کاتی به‌یه‌ک گه‌یشتنی ژن وپیاو(واته‌ له‌ کاتی چوونه‌ ژووره‌وه‌ی ئه‌ندامی نێرینه‌ بۆناو زێ ی مێینه‌)ئه‌وا چه‌ند دڵۆپێک خوێن له‌ دامه‌نی ئافره‌ته‌که‌ وه‌ دێت وئازارێکی که‌میشی ده‌بێت  ئه‌م جۆره‌ کرداره‌ ئاسایی یه‌و به‌شێوه‌یه‌کی گشتی ئاوا ئه‌نجام ده‌درێت. به‌ڵام ئه‌گه‌ر هاتوو له‌کاتی ئه‌نجام دانی ئه‌م کرداره‌ هیچ خوێن نه‌بیندرا ئه‌وا کێشه‌که‌ لێره‌ ده‌ست پێده‌کاو جاری  واهه‌یه‌ ته‌ڵاق یان خۆ کوشتن یان کوشتنی کچه‌که‌ی لێ ده‌که‌وێته‌وه‌…..که‌ زۆر جار کچه‌که‌ هیچ گوناهێکی نی یه‌و به‌خۆشی نازانێ و ده‌بێته‌ قوربانی ئه‌و کێشه‌یه‌.

چونکه‌ زۆربه‌ی جار له‌ کاتی چوونه‌ ناوه‌وه‌ی ئه‌ندامی نێرینه‌ بؤ ناو زێ(هه‌ندێ له‌و کچانه‌ی په‌رده‌یان ئه‌ستووره‌ یان پلاستیکی یه‌ )ئه‌وا کونی په‌رده‌که‌ ده‌کشێ و نادڕێ و هیچ خوێنێکی لێ نایێ ،هه‌روه‌ها ئه‌ندامی نێرینه‌ی پیاو ده‌ورێکی سه‌ره‌کی هه‌یه‌ له‌ و کرداره‌دا چونکه‌ هه‌ندێ له‌ پیاوان ئه‌ندامی نێرینه‌یان بچوکه‌و به‌س نیه‌  بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م په‌رده‌یه‌ بدڕێنێ (جا زۆر جار ڕویداوه‌ که‌ کچه‌که‌یان کوشتووه‌ دوای پشکنینیپزیشکی ده‌رکه‌وتووه‌ هێشتا هه‌ر کچه‌و نه‌بوه به‌ ژن)  جا ئاستی ڕۆشنبیری هه‌ردوولا زۆر پێویسته‌ بۆ ئه‌و کاته‌ به‌ تایبه‌تی بۆ پیاو زۆر زانیاری هه‌یه‌ ده‌بێ بیزانێ پێش ئه‌وه‌ی بچێ بۆ لای خێزانه‌که‌ی

زۆر جار ده‌بینین  به‌هۆی تێنه‌گه‌یشتنی هه‌ردوولا کێشه‌یه‌کی زۆری لێ ده‌که‌وێته‌وه‌ له‌وانه‌یه‌ بگاته‌ ئه‌و ڕاده‌یه‌ی کچه‌که‌ ببێته‌ قوربانی که‌ له‌ زۆربه‌ی کاتدا بێ گوناهه‌ ته‌نها گوناهه‌که‌ی ئه‌وه‌یه‌ که‌ چی بڵێت نه‌ که‌س گوێی لێ ده‌گرێ و نه‌که‌سیش پێی باوه‌ڕ ده‌کات ،ئه‌مه‌ش به‌شی زۆری ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ هۆشیاری کۆمه‌ڵگا.

ئه‌وجا بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ندێک له‌و کێشه‌و ئێش و ئازارانه‌  که‌م بکرێنه‌وه‌ له‌سه‌ر هه‌موولایه‌ک پێویسته‌ هه‌ندێک زانیاری وڕێنمایی هه‌یه‌ بیزانین:

 

یه‌که‌م :  به‌ر له‌ هه‌موو شتێک  پیویسته‌ له‌سه‌ر کچان پێش گواستنه‌وه‌ یان به‌بێ شه‌رم ودوودڵی سه‌ردانی پزیشکی پسپۆڕ له‌ بواری ژناندا بکه‌ن بۆ دڵنیابوونیان له‌ سه‌لامه‌تی په‌رده‌ی کچێنیان (چونکه‌ زۆر کات به‌ بێ کرداری سێکسی ئه‌م په‌رده‌یه‌ زیانی به‌ر ده‌که‌وێ  بۆ نمونه‌ له‌ کاتی ده‌ستپه‌ڕکردن ،پاک کردنه‌وه‌ی زێ له‌کاتی بێ نوێژی،بازدان و هه‌ندێ جۆری وه‌رزش کردن و…….)

دووه‌م  :  له‌سه‌ رکوڕان و کچان پێویسته‌ به‌ر له‌ گواستنه‌وه‌یان زانیاریان  هه‌بێ  ده‌رباره‌ی جه‌سته‌ی ئافره‌ت وجه‌سته‌ی پیاوو کرداری سێکسی، به‌تایبه‌تی چۆنیه‌تی دروست بوونی جه‌سته‌ی ئافره‌ت وپه‌رده‌ی کچێنی.

سێ یه‌م :  پێویسته‌ له‌سه‌ر پیاوان کاتێ تووشی کێشه‌یه‌کی له‌و جۆره‌ بوون یه‌کسه‌ر بڕیاری خراپ نه‌ده‌ن و تووشی هه‌ڵچوون نه‌بن ….

چواره‌م : له‌سه‌ر دایک و باوک وخزم و که‌س وکاری هه‌ردوولا پێویسته‌ کاتێ تووشی کێشه‌یه‌کی ئاوا بوون به‌شێوه‌یه‌کی ژیرانه‌ بیر بکه‌نه‌وه‌ بڕیاری به‌ په‌له‌ نه‌ده‌ن.

له‌ کۆتاییدا ئه‌وه‌نده‌ ده‌ ڵێم حه‌ق وایه‌ که‌ناڵه‌ ڕاگه‌یاندنه‌کان   گرنگی بده‌ن به‌ به‌رنامه‌ و ئامۆژگاری و زانیاری له‌سه‌ر ئه‌و جۆره‌ کێشه‌و بابه‌تانه‌….وه‌ له‌سه‌ر توێژه‌ره‌ ده‌روونیه‌کانیشه‌ که‌ کۆڕو سیمیناری زۆر ببه‌ستن وزانیاری وڕێنمایی خه‌ڵک بکه‌ن  و خه‌ڵکی هؤشیاربکه‌نه‌وه‌ ده‌رباره‌ی ئه‌و کێشانه ی  

که‌ڕۆژانه‌ به‌ره‌و ڕوومان ده‌بێته‌وه…‌ 

 

Sosialisai Syariat Islam

له‌شفرۆشی

له‌شفرۆشی – د.رێدار محمد ئه‌مین پسپۆری نه‌ خۆشیه‌ ده‌روونیه‌كان

پێناسه‌ی له‌شفرۆشی: وه‌رگرتنی چێژی سێكسی به‌رامبه‌ر به‌ مادده‌ یان پاره‌، ئه‌م په‌یوه‌ندیه‌ش پێویستی به‌ دوو كه‌سه‌، یه‌كه‌میان ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ ئه‌م چێژه‌ به‌رامبه‌ر به‌ پاره‌ ده‌به‌خشێت، به‌ڵام دووه‌میان ئه‌و كه‌سه‌یه‌ چێژه‌كه‌ به‌ پاره‌ ده‌كڕێت، هه‌ندێك جاریش لایه‌نی سێیه‌م هه‌یه‌ كه‌ ئه‌م به‌ یه‌ك گه‌یشتنی ئاسان ده‌كات وه‌ك گه‌یشتنی پیاوێك به‌ ئافره‌تێكی سۆزانی.
ئافره‌تی له‌شفرۆش (سۆزانی) كێیه‌؟
سۆزانی ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ جه‌سته‌ی خۆی پێشكێش به‌ پیاوێك ده‌كات بۆ چێژ وه‌رگرتن به‌رامبه‌ر به‌ پاره‌، به‌ بێ ئه‌وه‌ی مه‌به‌ستی خۆی وه‌رگرتنی چێژ بێت، مه‌به‌ستی ئه‌و له‌م ره‌فتاره‌ چێژ‌و خۆشه‌ویستی‌و سۆز نییه‌، به‌ڵكو ته‌نها مه‌به‌ستی مادده‌یه‌، ئه‌م ره‌فتاره‌ش له‌ كۆمه‌ڵگادا په‌سه‌ند نییه‌، چونكه‌ پێچه‌وانه‌‌و دژی جووتبوونی دوو شته‌، كه‌وا خۆی له‌ خۆشه‌ویستی‌و چێژوه‌رگرتنی دوولایه‌نه‌ ده‌بینێته‌وه‌‌و به‌رهه‌میشی ده‌بێت، بۆیه‌ ئه‌م ره‌فتاره‌ی دژی سیسته‌می خێزان‌و به‌رده‌وامبوونیه‌تی، ئه‌مه‌ش هۆكارێكه‌ كه‌وا یاسا سزای بۆ داناوه‌، چونكه‌ ئه‌م كاره‌ دژی خێزان‌و به‌هاكانی كۆمه‌ڵگایه‌، پیاویش سزا ده‌درێت، به‌ڵام یاسا له‌سه‌ر ئافره‌ت توند‌و تیژتره‌، چونكه‌ ئه‌و پاره‌ وه‌رده‌گرێت.
لێره‌شدا پێویسته‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ بكه‌ین كه‌ ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌ خۆشه‌ویستیانه‌ی ده‌بنه‌ هۆی ئه‌نجامدانی كاری سێكسی ناكه‌ونه‌ خانه‌ی (له‌شفرۆشی)، چونكه‌ ئه‌مانه‌ په‌یوه‌ندیه‌كی سۆزداری‌و كۆمه‌ڵایه‌تی په‌سندن‌و به‌رامبه‌ر به‌ مادده‌ ئه‌نجام نادرێن، ئه‌م پیشه‌یه‌ ته‌نها له‌لایه‌ن ئافره‌ته‌وه‌ قۆرخ نه‌كراوه‌، به‌ڵكو هه‌ندێك له‌ پیاوانیش ئه‌نجامی ده‌ده‌ن، به‌ تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی تووشی لادانی سێكسی بوونه‌.
چۆنیه‌تی دروستبوون‌و گه‌شه‌سه‌ندنی كه‌سایه‌تی سۆزانی
ده‌توانین وێنه‌یه‌كی گشتی كه‌سایه‌تی سۆزانی بكێشین، كه‌وا ده‌بینین له‌ سه‌ره‌تای ژیانی مه‌یلی سه‌ره‌ڕۆیی‌و به‌د ره‌فتاری‌و یاخیبوون‌و سه‌ركێشی ده‌كات، له‌گه‌ڵ تێپه‌ڕبوونی كاتیش توندو تیژ ده‌بێت به‌رامبه‌ر كه‌سانی ده‌وروبه‌ر یان كۆمه‌ڵگا به‌ گشتی، زۆرجارانیش سۆزانی گرفتێكی لاوازی سێكسی هه‌یه‌‌و هه‌ڵچوون‌و ره‌فتاره‌كانی خۆی زاڵبێت، بۆیه‌ ناتوانێت بگاته‌ ئه‌و ئاسته‌ ره‌فتار‌و مه‌عریفه‌یه‌ی كه‌وا له‌گه‌ڵ ته‌مه‌نی گونجاوه‌، بۆیه‌ زۆر دواكه‌وتوو ده‌بێت له‌ گه‌شه‌سه‌ندن له‌ رووی سێكسی‌و سۆز‌و به‌هاكان، به‌ڵام ته‌فسیری ئه‌و ره‌فتاره‌ی بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ كه‌وا حه‌زی سۆزانیه‌ بۆچ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ قۆناغی منداڵی كه‌وا پڕبووه‌ له‌ ململانێ‌و نه‌بوونی سۆز‌و خۆشه‌ویستی، به‌ڵام ململانێكان وا خۆیان ده‌نوێنن له‌و رقه‌ قووڵه‌ی له‌ پیاو هه‌یه‌تی‌و مه‌یلی تۆڵه‌ سه‌ندنه‌وه‌ لێی، كه‌وا ئاسانترین رێگا بریتیه‌ له‌ به‌خشینی چێژ به‌رامبه‌ر پاره‌ نه‌ك به‌رامبه‌ر خۆشه‌ویستی‌و هه‌ستكردن به‌وه‌ی كه‌ ئافره‌ته‌كه‌ی موڵكی ئه‌وه‌، ئافره‌تێكی له‌و جۆره‌ش زۆرجاران سۆز‌و چاودێری ئافره‌تێكی به‌ساڵاچوو قبوڵ ده‌كات، كه‌وا هانی ده‌دات ئه‌م كاره‌ بكات، ئه‌م جۆره‌ پێكهاته‌ی كه‌سایه‌تی سۆزانی له‌گه‌ڵ هاندانی خێزانی‌و بارودۆخه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان، رۆڵی گرنگ ده‌گێڕن له‌ دروستكردنی كه‌سایه‌تی سۆزانی، له‌ زۆربه‌ی حاڵه‌ته‌كاندا له‌وانه‌یه‌ دایكی هه‌مان پیشه‌ی كردبێت، یان هه‌ندێكجار خێزان پێویستی به‌ پاره‌یه‌‌و تاكو بژێوی ژیانی دابین بكات، به‌ تایبه‌تی كاتێك هاوكاته‌ له‌گه‌ڵ هه‌ژاری‌و نه‌زانین‌و كه‌م هۆشیاری، هه‌روه‌ها ده‌سته‌ خوشك‌و هاوڕێی خراپیش ده‌وری ئه‌رێیان ده‌بێت، چونكه‌ به‌ پیشه‌یه‌كی زۆر ده‌ستكه‌وت‌و ئاسانی داده‌نرێت، هه‌روه‌ها ده‌بێت ئه‌وه‌ له‌بیر نه‌كه‌ین كه‌ كۆچ له‌ گوند بۆ شار یان له‌ شارێك بۆ شارێكی گه‌وره‌تر به‌ بێ پلان یان ئاماده‌كاری پێشتر، هۆكارێكی تر بێت.
له‌شفرۆشی وه‌ك ره‌فتارێكی ده‌روونی
خوای گه‌وره‌ كاتێك مرۆڤی دروست كرد، هێز‌و ئاره‌زووی سێكسی پێبه‌خشیوه‌، تاوه‌كو ببێته‌ خاڵی به‌ یه‌كگه‌یاندنی نێر‌و مێ‌و ئه‌و كرداره‌ش ده‌بێته‌ هۆی پیتاندن‌و پاراستنی ره‌گه‌زی مرۆڤ له‌سه‌ر زه‌ویدا، بۆ ئه‌وه‌ی منداڵیش په‌روه‌رده‌ بكرێت پێویستی به‌و خێزانه‌ ده‌بێت كه‌ له‌ رێگه‌ی هاوسه‌ریه‌وه‌ پێكده‌هێنرێت، ئاره‌زووی سێكسی بریتیه‌ له‌و حاڵه‌ته‌ بایلۆژیه‌ی كه‌ له‌گه‌ڵ گه‌شه‌سه‌ندن‌و گه‌وره‌بوون زیاتر ده‌بێت تا ده‌گاته‌ لووتكه‌ له‌ قۆناغی هه‌رزه‌كاری‌و لاویدا، به‌ڵام دووباره‌ كه‌م ده‌بێته‌وه‌ كاتێك مرۆڤ له‌ پیربوون نزیك ده‌بێته‌وه‌، بۆیه‌ هه‌ندێك كه‌س ئه‌م هه‌له‌ ده‌قۆزنه‌وه‌ بۆ ئه‌نجامدانی كاری له‌شفرۆشی. گه‌نجی هه‌رزه‌كار ئه‌م كاره‌ ئه‌نجام ده‌دات به‌ مه‌به‌ستی تاقیكردنه‌وه‌ی پیاوه‌تی خۆی‌و دڵنیابوون لێی، پاشان دووباره‌ی ده‌كاته‌وه‌ به‌ مه‌به‌ستی تێركردنی ئاره‌زووه‌ سێكسیه‌كانی، به‌ڵام پیاوی خێزاندار ئه‌وا ئه‌م كاره‌ ئه‌نجام ده‌دات بۆ دووباره‌ دڵنیابوون له‌ پیاوه‌تی یان هه‌وڵدان بۆ دۆزینه‌وه‌ی شتی نوێ لای ئافره‌تێك، یان ئه‌نجامدانی شێوازێكی تر بۆ تێربوونی ئاره‌زووی سێكسی، چونكه‌ ئافره‌تی سۆزانی پڕۆفیشناڵ‌و راهێنراوه‌‌و زۆر له‌و شێوازانه‌ ده‌زانێت، كه‌ ئافره‌تی تر شاره‌زایی نییه‌، جگه‌ له‌وه‌ ئه‌و په‌رده‌ی شه‌رمی نه‌ماوه‌!
راستیه‌ك هه‌یه‌ كه‌ نابێت له‌بیر بكرێت، ئه‌ویش هه‌ندێكجار ئافره‌ت به‌ بێ ئاره‌زووی خۆی ده‌ئاخێنرێته‌ ناو ئه‌م پیشه‌یه‌، به‌م پێیه‌ش دووباره‌ سێكسی له‌گه‌ڵ چه‌ند كه‌سانێك كه‌ خۆی هه‌ڵی نه‌بژاردوون ئه‌م هه‌سته‌ی لا دروست ده‌كات كه‌ خۆی موڵكی خۆی نییه‌، ئه‌مه‌ش وای لێده‌كات سۆز‌و خۆشه‌ویستی نه‌مێنێت، كه‌وا نیشانه‌یه‌كی گرفتی ده‌روونین.
كاریگه‌ری ئه‌م پیشه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌نجامده‌رانی
كاریگه‌ریه‌ جه‌سته‌ییه‌كان: تووشبوون به‌و نه‌خۆشیه‌ زایه‌ندیه‌كان وه‌ك ئایدز‌و سفلس..هتد.
كاریگه‌ریه‌ ده‌روونیه‌كان: بیركردنه‌وه‌ی ئه‌و كه‌سه‌ی كاری سێكسی له‌گه‌ڵ سۆزانیه‌ك ئه‌نجام ده‌دات به‌وه‌ی كه‌ ره‌نگه‌ تووشی ئه‌یدز یان هه‌وكردنی جگه‌ر بێت، كاریگه‌ریه‌كی ده‌روونی زۆری له‌سه‌ر كه‌سه‌كه‌ی ده‌بێت، كه‌وا خۆی ده‌نوێنێت له‌ ترس‌و دڵه‌راوكێ‌و ئه‌مه‌ش كاریگه‌ری له‌سه‌ر توانای سێكسی ده‌بێت، كه‌وا له‌گه‌ڵ دووباره‌ بوونه‌وه‌، ترسه‌كان زیاتر ده‌بن تا وای لێدێت ناتوانێت كاره‌كه‌ ئه‌نجام بدات‌و بڕوای به‌ خۆی نامێنێت، هه‌روه‌ها له‌كاتی ئه‌نجامدانی كاره‌كه‌ جۆره‌ هه‌ستكردنێك هه‌یه‌ به‌ نه‌بوونی دڵنیایی‌و شه‌رعیه‌تی ئه‌م كاره‌، جگه‌ له‌وه‌ش ئافره‌تی سۆزانی زۆر به‌ په‌له‌یه‌ له‌وه‌ی كاره‌كه‌ی زوو ته‌واو بكات‌و پاره‌ی خۆی وه‌ربگرێت
كاریگه‌ریی له‌سه‌ر خێزان
گواستنه‌وه‌ی ڤایرۆس‌و میكرۆب بۆ هاوسه‌ره‌كه‌ی، هه‌وره‌ها (ڤایرۆسی ده‌روونی) كه‌ خۆی ده‌نوێنێت له‌ درۆ‌و بێ متمانه‌یی‌و خراپ مامه‌ڵه‌‌و نه‌بوونی گفتوگۆ‌و له‌ یه‌ك تێگه‌یشتن.
بۆ رووبه‌رووبوونه‌وی له‌شفرۆشی
هۆشیاری، دینداری، جه‌خت كردن له‌سه‌ر رۆڵی خێزان‌و پاراستنی، چاكسازی كۆمه‌ڵایه‌تی، راگه‌یاندنی دروست‌و ئاراسته‌كراو به‌ شێوه‌یه‌كی به‌رنامه‌ رێژی‌و دروست، راوێژكاری پسپۆڕانی ده‌روونی.

tumblr_le6ok5aagw1qcdkpn

وه‌ڕسی سێكسی دوای ژیانی هاوسه‌رێتی

وه‌ڕسی سێكسی دوای ژیانی هاوسه‌رێتی – د.رێدار محه‌مه‌د ئه‌مین پشپۆڕی نه‌خۆشیه‌ ده‌روونیه‌كان

بێگومان مرۆڤ له‌دوای پێگه‌یشتن و ته‌واوبوونی ئه‌ندامی سێكسی، ئاره‌زووی سێكسی لا دروست ده‌بێت، ئه‌م ئاره‌زووه‌ له‌ مرۆڤێك بۆ یه‌كێكی تر جیاوازی هه‌یه‌‌و له‌كاتێك بۆ كاتێكی تر جیاوازه‌، له‌م وتاره‌دا هه‌وڵده‌ده‌ین باسی وه‌ڕسی سێكسی، یان بێزاربوون له‌ سێكس دوای ژیانی هاوسه‌ری بكه‌ین.
زۆر ده‌بیستین یه‌كێك گله‌یی ئه‌وه‌ ده‌كات، كه‌وا ماوه‌یه‌ك دوای ژیانی هاوسه‌ری تووشی وه‌ڕسی سێكسی بووه‌، ئه‌مه‌ش دوو جۆره‌، یه‌كه‌م: وه‌ڕسی سێكسی به‌رامبه‌ر هاوسه‌ره‌كه‌ی، له‌كاتێكدا به‌رامبه‌ر كه‌سی تر ئاساییه‌، دووه‌م: وه‌ڕسی سێكسی به‌رامبه‌ر هه‌موو كه‌س.
له‌كۆمه‌ڵگای ئێمه‌ پیاوان زیاتر تووشی ئه‌م حاڵه‌ته‌ ده‌بن، به‌ڵام ژنانیش له‌م گرفته‌ به‌ده‌رنین، وه‌ڕسی سێكسی جیاوازه‌ له‌كه‌م ئاره‌زووكردنی سێكسی، به‌وه‌ی یه‌كه‌میان هه‌مووده‌م هۆیه‌كه‌ی ده‌روونی كۆمه‌ڵایه‌تیه‌و دووه‌میان هۆیه‌كه‌ی ده‌روونی(وه‌ك خه‌مۆكی دڵه‌ڕاوكێ‌) یان جه‌سته‌ییه‌ (وه‌ك نه‌خۆشی یان به‌كارهێنانی ده‌رمان)، هه‌روه‌ها وه‌ڕسی سێكسی بۆ ماوه‌یه‌كی كه‌مه‌و چاره‌سی ئاسانه‌، هه‌موو ده‌م له‌دوای چالاكی ئاسایی، یان زیاد له‌ ئاسایی دروست ده‌بێت، ئه‌گه‌ر مرۆڤه‌كه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك چالاكی سێكسی ئه‌نجام نه‌دات، ئه‌وا ده‌گه‌ڕیته‌وه‌ دۆخی جارانی، به‌ڵام كه‌م ئاره‌زووكردنی سێكسی ماوه‌كه‌ی درێژتره‌و به‌بێ چاره‌سه‌ركردنی گرفته‌ جه‌سته‌یی یان ده‌روونیه‌كه‌ هه‌رگیز ناگه‌ڕێته‌وه‌ دۆخی جارانی. هه‌ر له‌كۆنه‌وه‌ش ئه‌م دیارده‌یه‌ له‌ناو زۆربه‌ی كۆمه‌ڵگاكان هه‌بووه‌، هه‌ر كۆمه‌ڵگه‌یه‌كیش به‌پێی كولتورو ڕاده‌ی ڕۆشنبیری خۆی، مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا كردووه‌، له‌ ئه‌نجامدانی ڕیتواڵ و سرووتی تایبه‌تی تا به‌كارهێنانی جۆره‌ها ده‌رمان و خواردنی ئاره‌زووبه‌خش.
ئه‌گه‌رچی وه‌ڕسی سێكسی هه‌مووده‌م هۆكاره‌كه‌ی ده‌روونی كۆمه‌ڵایه‌تیه‌، به‌ڵام زۆرجاران شێوازی گوزه‌ران‌و جۆری هه‌ڵسوكه‌وت‌و خواردن كارده‌كه‌نه‌ سه‌ر ئه‌م چالاكیه‌، وه‌ك ئه‌نجامدانی وه‌رزشی ڕۆژانه‌، خواردنی جۆراوجۆر، سه‌فه‌ركردن….هتد هه‌روه‌ها گرفته‌ ده‌روونیه‌كان فاكته‌رێكی گرنگن، وه‌ك خه‌مۆكی، دڵه‌ڕاوكێ‌، نشوستی و سه‌رنه‌كه‌وتن، ئه‌مانه‌ هه‌مووی وا له‌ مرۆڤ ده‌كه‌ن له‌ ژینگه‌ی ده‌ورووبه‌ری بێزاربێت، ئه‌وه‌ی گرفته‌كه‌ش ئاڵۆزتر ده‌كات، كه‌م گرنگیدانی هه‌ریه‌ك له‌ ژن و مێرده‌ به‌ جوانی و ڕوخساری ده‌ره‌ویان‌و خۆنیشاندانیان به‌یه‌ك ڕه‌نگ و یه‌ك ئاكارو جلوبه‌رگ، ئه‌مانه‌ هه‌مووی كارده‌كه‌نه‌ سه‌ر چالاكی سێكسی، كه‌ به‌شێكه‌ له‌ پێكهاته‌ی خودی هه‌ریه‌كه‌یان و بێ دروستی به‌شه‌كانی تر مه‌حاڵه‌ ئه‌م به‌شه‌ ئاسایی بێت، ده‌مه‌قاڵێ‌‌و گرفتی تری ڕۆژانه‌ هۆكارێكی تری گرنگن، كه‌وا له‌ پیاو ده‌كات به‌یه‌ك ڕه‌نگ و یه‌ك وێنه‌ هاوسه‌ره‌كه‌ی ببینێت، له‌هه‌مان كاتیشدا به‌هۆی ئه‌م گرفتانه‌ هاوسه‌ره‌كه‌ی هه‌وڵی خۆڕازاندنه‌وه‌و گۆڕان نادات، ئه‌مانه‌ش هه‌مووی واده‌كه‌ن، كه‌ ژیان لای ئه‌وان بوه‌ستێ‌‌و بێزاری دروست بێت. هۆكارێكی تری وه‌ڕسی به‌تایبه‌تی لای پیاوان بریتیه‌ له‌ ئه‌نجامدانی كاری سێكسی له‌ ده‌ره‌وه‌ی ژیانی هاوسه‌رێتی، كه‌ ده‌كرێ‌ ئه‌مه‌ هۆكارو هه‌ندێك جاریش ئه‌نجام بێت.
زۆرجاران ژن و مێرد، به‌ تایبه‌تی پیاوان به‌ شێوه‌یه‌كی ناوازه‌ هه‌وڵی چاره‌سه‌ركردنی ئه‌م گرفته‌ ده‌ده‌ن، وه‌ك دروستكردنی په‌یوه‌ندی له‌ده‌ره‌وی ژیانی هاوسه‌ری، ئاڵوده‌بوون به‌ كهول‌و مادده‌ هۆشبه‌ره‌كان، دووركه‌وتنه‌وه‌ی زۆر له‌ ماڵه‌وه‌، زیاد گرنگیدان به‌ ئیش‌و كارو پشتگوێ خستنی داواكانی خێزان، یاخود گه‌ڕان به‌دوای هاوسه‌رێكی ترو زیاتریش، هه‌ندێك جاریش هه‌وڵی دان به‌خۆداگرتن و ئارامگرتن ده‌ده‌ن، كه‌چی له‌زۆربه‌ی باره‌كاندا هه‌وڵی ئارامی‌و دان به‌خۆداگرتن ده‌دات، یان هه‌وڵده‌دات قه‌ره‌بووی ئه‌م حاڵه‌ته‌ بكاته‌وه‌، له‌ڕێگه‌ی خۆخه‌ریككردن به‌كڕینی كه‌لوپه‌لی ناوماڵ و زیاتر گرنگیدان به‌ منداڵه‌كانی، هه‌ندێك جاریش لادان و دروستكردنی په‌یوه‌ندی نادروست له‌ ده‌ره‌وی ژیانی هاوسه‌رێتی.
ئه‌مانه‌ هه‌مووی ڕیگای نادروستن بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌م گرفته‌و نه‌ك گرفته‌كه‌ چاره‌سه‌ر ناكه‌ن، به‌ڵكو گرفته‌كه‌ گه‌وره‌ترده‌كه‌ن و بگره‌ كاره‌ساتیشی لێ په‌یداده‌بێت.
ڕیگای دروست بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌م گرفته‌ بریتیه‌ له‌ هه‌وڵدان بۆ ده‌ستنیشانكردنی ئه‌و فاكته‌رانه‌ی بوونه‌ته‌ هۆی سه‌رهه‌ڵدانی ئه‌م گرفته‌، كه‌وا گرنگترینیان بریتیه‌ له‌ په‌یوه‌ندی نێوان ژن ومێرد و چاره‌سه‌ركردنی گرفته‌كانیانه‌، ئه‌ویش به‌هه‌وڵدان بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی ده‌مه‌قاڵێ‌ و مقۆمۆی نێوانیان و له‌جیاتی ئه‌و به‌كارهێنانی شێوازی هێمنانه‌و له‌یه‌ك گه‌یشتن و شێوازی دروست بۆ گوزارشتكردن له‌ هه‌ڵچوون و تووڕه‌بوون، وه‌ك قسه‌كردن له‌سه‌ر بابه‌ته‌كه‌و دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌ر بۆی، نه‌ك په‌نگخواردنه‌وه‌ی له‌ناو سینگ و دوایش ده‌ربڕینی به‌ شێوازێكی ناڕیك و توندوتیژ، جگه‌ له‌وه‌ هه‌وڵدان بۆ گۆڕینی ڕۆتینی ڕۆژانه‌، كه‌وا بێگومان ئه‌مڕۆكه‌ بۆته‌ ده‌ردێكی گه‌وره‌ی زۆربه‌ی خه‌ڵك، به‌هۆی سه‌رقاڵ بوونی پیاو ‌و ژن به‌ ئیش‌وكار، یان مانه‌وه‌ی ئافره‌ت له‌ ماڵه‌وه‌، ئه‌مه‌ واده‌كات هه‌ریه‌ك له‌ پیاو و ژن بێزاربن له‌و ڕۆتینه‌ی ژیان، چاكترین ڕێگه‌ی چاره‌سه‌ریش گۆڕینی ئه‌م ڕوتینه‌یه‌ به‌ ئه‌نجامدانی گه‌شت‌و سه‌فه‌ركردن به‌ شێوه‌یه‌كی ڕێكوپێك، وه‌ك بۆ نموونه‌ هه‌فته‌ی جارێك بۆ ده‌ره‌وه‌ی شارو دوو سێ شه‌و جارێك بۆ سه‌ردانی خزم‌وكه‌س و دۆستان، چاره‌سه‌رێكی تر ئه‌گه‌رچی لای هه‌ندێك كه‌س په‌سند نییه‌، بریتیه‌ له‌ دووركه‌وتنه‌وه‌ی ژن و مێرد بۆ ماوه‌یه‌ك “(ئه‌مه‌ له‌ كاتێكدا یه‌كێك یان هه‌ردووكیان تووشی وه‌ڕسی سێكسی بوونه‌، كه‌ هۆیه‌كه‌ی گرفتێكی ده‌روونی كۆمه‌ڵایه‌تیه‌)” له‌م دووركه‌وتنه‌ هه‌ریه‌كه‌یان نرخ‌و پێویستی ئه‌ویتری بۆ دیارده‌كه‌وێت، هه‌روه‌ها له‌م ماوه‌یه‌ هه‌وڵبده‌ن به‌هیچ شێوه‌یه‌ك په‌یوه‌ندی به‌یه‌ك نه‌كه‌ن و هه‌ریه‌كه‌شیان چه‌ند گۆڕانێك له‌ ڕوخسارو ئاكاریان دروستبكه‌ن، وه‌ك گۆڕینی ستایلی قژ‌و به‌ژن ڕێكی‌و جلوبه‌رگی نوێ….هتد.
هۆكارێكی تری گرنگ بۆ دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌ وه‌ڕسی، بریتیه‌ له‌ گرنگیدان به‌ كات و شوێنی ئه‌نجامدانی چالاكیه‌ سێكسیه‌كان، وه‌ك بڕیاردان و خۆئاماده‌كردنی پێشه‌كی بۆ ئه‌نجامدانی ئه‌م كاره‌و دابینكردنی كات و شوێنێكی هێمن، سه‌ره‌ڕای جل‌وبه‌رگی تایبه‌ت‌و بۆنی خۆش.
له‌ كۆتاییدا پێویسته‌ ئه‌وه‌ بڵێین شتێكی سروشتیه‌، كه‌ ژیانی هاوسه‌رێتی به‌ چه‌ند قۆناغێكی وه‌ڕسی و بێزاری سێكسی تێپه‌ڕێت، چونكه‌ ژیان له‌ گرفت و ناخۆشی به‌ده‌ر نییه‌، به‌ڵام گرنگ ئه‌وه‌یه‌ هه‌ردوولا بزانن، ئه‌م گرفته‌ كاتیه‌و هه‌موو كات چاره‌سه‌ری شیاوی بۆ بدۆزنه‌وه‌.

22220132214490_zhn

له‌ناو جێگه‌ی نوستنه‌وه‌ بۆ هۆڵی دادگا

ه‌ناو جێگه‌ی نوستنه‌وه‌ بۆ هۆڵی دادگا – ده‌روونناس – سامان سیوه‌یلی

قه‌یرانه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی خێزان قه‌یرانگه‌لێکی فره‌ڕه‌هه‌ند و فره‌هۆکارن، له‌وانه‌ش: ده‌ستێوه‌ردانی کۆمه‌ڵایه‌تی، فاکته‌ری: ده‌روونی، ئابوری، ڕۆشنبیری، سێکسیی، سۆزداریی و …تد. ئه‌وه‌ی مه‌به‌سته‌ لێره‌دا ئه‌و کێشانه‌ن که‌ له‌ناو جێگه‌ی نووستنه‌وه‌ سه‌رهه‌ڵده‌ده‌ن و هێدی هێدی ده‌بنه‌ دێوه‌زمه‌یه‌ک به‌سه‌ر ژیانی هاوسه‌رانه‌وه‌ و کاریگه‌ری له‌سه‌ر په‌یوه‌ندی کۆمه‌ڵایه‌تی و خۆشه‌ویستی و ڕێز و توانای پێکه‌وه‌ ژیانی هاوسه‌ران جێده‌هێڵیت به‌شێوه‌یه‌کی نه‌رێنی و ئه‌گه‌ر به‌بێ چاره‌سه‌ر بهێڵرێته‌وه‌ ئه‌وا هاوسه‌ران ناچار ده‌کات ملی دادگا بگرنه‌ به‌ر و په‌نا بۆ جیابوونه‌وه‌ ببه‌ن وه‌ک چاره‌سه‌ر.
سێکس له‌ژیانی هاوسه‌راندا به‌ ڕاگر و کۆڵه‌که‌یه‌کی پته‌‌وی ژیانی هاوسه‌ریی داده‌نرێت و مه‌حاڵه‌ ئاسووده‌یی و ته‌بایی و پێکه‌وه‌ ژیانی ئاسایی فه‌راهه‌م بێت له‌نێو دوو هاوسه‌ردا به‌بێ فه‌راهه‌مبوونی په‌یوه‌ندییه‌کی سێکسیی دروست و هاوسه‌نگ له‌نێوانیاندا. شاردنه‌وه‌ و داپۆشینی ژانکۆ سێکسییه‌کانی نێوان هاوسه‌ران له‌ که‌لتوری ئێمه‌دا و به‌عه‌یبه‌ زانینی ده‌ربڕینی ئه‌م ژانکۆیانه‌، کارێکی ئه‌وتۆی کردووه‌ چه‌ندین ده‌رئه‌نجامی خراپی لێبکه‌وێته‌وه‌ هه‌ر له‌ نه‌مانی سۆز و خۆشه‌ویستی و ڕێز و جیابوونه‌وه‌ی ڕۆحی نێوان هاوسه‌ران تا ناپاکی هاوسه‌رگیریی و هه‌لوه‌شاندنه‌وه‌ی خێزان. ئه‌مه‌ له‌کاتێکدایه‌ گرفته‌ سێکسییه‌کانیش وه‌ک هه‌ر حاڵه‌تێکی ده‌روونی یان نه‌خۆشییه‌کی جه‌سته‌یی چاره‌سه‌ری هه‌یه‌، جا هۆکاری ئه‌و گرفته‌ سێکسیانه‌ بوونی نه‌خۆشی ده‌روونی بێت یان نه‌خۆشییه‌کی جه‌سته‌یی یان په‌روه‌رده‌یه‌کی خێزانی نادروست یان زانیاری به‌ده‌ستهاتووی هه‌ڵه‌، یان نه‌بوونی ڕۆشنبیریی سێکسیی پێویست، داننه‌نان به‌م گرفته‌ و خۆ لادان له‌به‌ده‌مه‌وه‌ چوونی چاره‌سه‌ری گونجاو و له‌بری ئه‌مانه‌ هه‌ڵبژاردن و په‌سه‌ند کردنی ده‌رئه‌نجامه‌ نێگه‌تیفه‌کانی ئه‌م حاڵه‌ته‌ به‌ هه‌ڵوێست و ڕه‌فتارێکی ناپه‌سه‌ند داده‌نرێت، به‌رپرسی ئه‌م ڕه‌وشه‌ش هه‌ر کامێکیان بێت (ئافره‌ت یان پیاو) هه‌موو ده‌رئه‌نجامه‌ نه‌رێنی و نه‌خواستراوه‌کان ده‌که‌وێته‌ ئه‌ستۆی و له‌هه‌مان کاتیشدا به‌پێشێلکاری مافه‌کانی هاوسه‌ره‌که‌ی داده‌نرێت.
هه‌ندێجار ئه‌م کولتوری به‌عه‌یبزانینه‌ و داننه‌نان به‌و گرفته‌ سێکسییه‌کانی نێوان هاوسه‌راندا به‌ئه‌ندازه‌یه‌ک کاریگه‌ری خۆی ده‌کات که‌ هاوسه‌ران ده‌که‌ونه‌ شه‌ڕ فرۆشتن به‌یه‌کتر و پاساوی جۆراوجۆر بۆ ناته‌بایی نێوانیان ده‌هێننه‌وه‌ و یه‌کتری به‌ تۆمه‌تی جیاواز جیاواز تۆمه‌تبار ده‌که‌ن تاکو گرفته‌ سه‌ره‌کییه‌که‌ی پێ په‌رده‌پۆش بکه‌ن، ته‌نانه‌ت کاتێک له‌سه‌ر ئه‌و گرفتانه‌ش جیاببنه‌وه‌ له‌ دادگاشدا دان به‌ڕاستییه‌کاندا نانێن.
زۆرن ئه‌و گرفته‌ سێکسییانه‌ی ژیانی هاوسه‌ران هه‌راسان ده‌که‌ن، هه‌ندێجار واڕێده‌که‌وێت ده‌ستپێکی ژیانیی هاوسه‌ریی (شه‌وی په‌رده‌) به‌ گرفتی سێکسیی ده‌ست پێبکات و له‌جیاتی ئه‌وه‌ی پرۆسه‌ی سێکسیی ببێته‌ مایه‌ی تێکئاڵانی ڕۆح و جه‌سته‌کان، بوونی گرفت له‌مبواره‌دا (فۆبیای شه‌وی په‌رده‌) ده‌بێته‌ له‌مپه‌ر له‌ڕێگه‌ی ئه‌م ئاوێته‌بوونه‌دا به‌جۆرێک‌ ئه‌گه‌ر درێژه‌ی هه‌بێت دوور نییه‌ خێزانه‌ تازه‌ پێکهێنراوه‌که‌ هه‌ر به‌ساوایی له‌بار بچێت. له‌ سه‌رده‌مانی پێشوودا ئه‌گه‌ر ئه‌م حاڵه‌ته‌ ڕوویبدایه‌ ئه‌وا ده‌گوترا که‌سه‌که‌ به‌ستراوه،‌ بۆیه‌ سه‌ردانی شێخ و مه‌لا و نووشته‌نووسانیان به‌ که‌سه‌که‌ ده‌کرد، ئه‌وه‌نده‌ی بیستراوه‌ و زانراوه‌ ئه‌م حاڵه‌ته ‌له‌ڕابردوودا لای ڕه‌گه‌زی نێر زیاتر بووه‌، بێگومان ئه‌مه‌ش هۆکاری خۆی هه‌بووه‌ وه‌ک: ‌نه‌بوونی ڕۆشنبیریی سێکسیی، کاریگه‌ری په‌روه‌رده‌ی خێزان و کو‌لتوری کۆمه‌ڵگه‌ له‌سه‌ر تاک، ئه‌و ڕه‌وشه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه – ده‌روونییه‌ نادروسته‌ی له‌مه‌راسیمی ژن گواستنه‌وه‌دا ساز ده‌کرا وه‌ک بوونی به‌ربووک و چاوه‌ڕوانی ده‌یان که‌س له‌و دیو ده‌رگای ژووری بوک و زاواوه‌‌، له‌‌ڕاستیدا ئه‌م دابونه‌ریته‌‌ هێنده‌ دواکه‌وتووانه‌ و نالۆژیکانه‌ بووه‌‌ که‌ هیچ ڕه‌وایه‌تییه‌کی نه‌بووه‌‌ جگه‌ له‌سووکایه‌تی پێکردن به‌ دوو مرۆڤی دڵ پڕ له‌ هیوا که‌ بۆ یه‌که‌مجار پێده‌نێنه‌ ناو که‌ژاوه‌ی ژیانی هاوسه‌رییه‌وه‌ و پێویستی زۆریان به‌ دڵنیایی ده‌روونی و ڕه‌خساندنی ڕه‌وشێکی پڕ ئارامی و هێمنی ده‌بێت، به‌ڵام له‌م ڕۆژگاره‌دا ئه‌وه‌ی ڕه‌چاو ده‌کرێت و به‌پێی سه‌ردانی ئه‌و که‌سانه‌ی ئه‌م کێشانه‌یان هه‌یه‌ بۆ سه‌نته‌ر و کلینیکیه‌‌ ده‌روونییه‌کان کچان زیاتر دووچاری ئه‌م حاڵه‌ته‌ ده‌بن و ده‌ستپێکی ژیانیی هاوسه‌ریی به‌به‌رهه‌ڵستی کردن بۆ ‌ئه‌نجامدانی پرۆسه‌ی سێکسیی له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌کانیاندا ده‌ستپێده‌که‌ن، له‌و حاڵه‌تانه‌ی به‌نده‌ ڕێکه‌وتم کردوون له‌بواری کارکردنمدا که‌ به‌مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ر کردن سه‌ردانیان کردووین، حاڵه‌تی جۆراوجۆر هه‌بووه‌ له‌ڕووی تێپه‌ڕبوونی کاته‌وه‌ به‌سه‌ر ده‌ستپێکردنی ژیانی هاوسه‌گیریدا بێئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی سێکسیی له‌نێوان دوو هاوسه‌ره‌که‌دا ئه‌نجامدرابێت، بۆ نموونه له‌و ‌ حاڵه‌تانه‌ هه‌بووه‌ (یه‌ک مانگ)، (دوو مانگ)، (سیانزه‌ مانگ)، هه‌تا ئاستی (چوار ساڵ و شه‌ش مانگ) هه‌بووه‌، واته‌ تێپه‌ڕبوونی ئه‌و زه‌مه‌نانه‌ به‌سه‌ر شه‌وی په‌رده‌دا و به‌ ژانکۆیه‌کی ده‌روونی زۆره‌وه‌ به‌هۆی ئه‌وه‌ی نه‌توانراوه‌ کچه‌که‌ په‌یوه‌ندی سێکسی له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌که‌ی خۆیدا بکات، ئه‌گه‌رچی ئه‌م حاڵه‌ته‌ ژانکۆیه‌کی ده‌روونی سه‌خت بۆ پیاوه‌که‌ پێش ده‌هێنێت به‌تایبه‌تی له‌و حاڵه‌تانه‌ی که‌ هاوسه‌رگیرییه‌که‌ ده‌رئه‌نجامی په‌یوه‌ندییه‌کی خۆشه‌ویستی کورت خایه‌ن یان درێژ خایه‌ن بووه‌، به‌ڵام له‌هه‌مان کاتیشدا ژانکۆیه‌کی ده‌روونی سه‌ختیش بۆ ژنه‌که‌ پێشده‌هێنێت که‌ خۆی به‌که‌م ده‌بینێت و هه‌ستده‌کات له‌و ئاسته‌دا نیه‌ ئه‌رکه‌ سێکسییه‌کانی له‌ژیانی هاوسه‌رییدا به‌جێبهێنێت، هه‌روه‌ها له‌ گرفته‌ سێکسییه‌کانی تر که‌ به‌رۆکی هاوسه‌ران ده‌گرێت له‌ژیانی هاوسه‌رییدا و کاریگه‌ری نه‌رێنی جێده‌هێڵێت له‌سه‌ریان، ساردی سێکسیی ژنان و که‌متوانایی سێکسیی پیاوانه‌، ئه‌م دوو حاڵه‌ته‌ش له‌ جۆر و پله‌دا ئاستی جیاوازیان هه‌یه‌ و به‌پێی جۆری حاڵه‌ته‌ هۆکاری جیاوازیش له‌پشتیانه‌. له‌و گرفتانه‌ی تر که‌ سه‌رهه‌ڵئه‌دات له‌بواری سێکسیی نێوان هاوسه‌راندا، ئه‌زموونه‌ سێکسیی و سۆزدارییه‌ پێشینه‌کانی تاکه‌ (کچ یان کوڕ) به‌ر له‌ چوونه‌ ژیانی هاوسه‌ریی که‌ وا ده‌کات یان له‌ڕووی سێکسیی تاک ڕه‌زامه‌ند نه‌بێت له‌هاوسه‌ره‌که‌ی کاتێک به‌راوردی ده‌کات به‌ئه‌زموونه‌کانی پێشووی، یاخود ناتوانێت سۆز و خۆشه‌ویستیی هه‌بێت بۆ هاوسه‌ره‌که‌ی به‌هۆی ئه‌وه‌ی پێشتر په‌یوه‌ندی سۆزداریی له‌گه‌ڵ که‌سێکی تردا هه‌بووه‌، جا به‌هۆی ڕێگری کۆمه‌ڵایه‌تی له‌به‌یه‌ک گه‌یشتنیان یان هه‌ر هۆکارێکی تر نه‌گه‌یشتوون به‌یه‌ک، ئه‌مه‌ش واده‌کات دووچاری ساردی سێکسیی بکات. هه‌ندێ جار کاریگه‌ربوون به‌ فیلم و گرته‌ سێکسییه‌کان (ئه‌م حاڵه‌ته‌ لای پیاوان بوونی هه‌یه‌) که‌ ده‌خوازێت خۆی و هاوسه‌ره‌که‌ی هه‌مان ڕۆڵی پاڵه‌وانی فیلمه‌ سێکسییه‌کان بگێڕن، له‌کاتێکدا ئه‌م فیلمانه‌ مه‌به‌ستی بازرگانیان له‌پشته‌وه‌ و به‌مه‌‌به‌ستی ڕه‌واجپێدانی بازاڕی کۆمپانیا به‌رهه‌مهێنه‌کانی ئه‌م فیلمانه‌، به‌ڵام کاتێک هاوسه‌ره‌ ژنه‌که‌ی به‌راورد ده‌کات به‌کاراکته‌ری فیلمه‌کان و وه‌ک ڕه‌گه‌زه‌ مێینه‌که‌ی ناو فیلمه‌کان پرۆسه‌ی سێکس ئه‌نجام نادات ئه‌وا هاوسه‌ره‌که‌ی به‌‌ که‌‌مته‌رخه‌م و سست و سارد تۆمه‌تبار ده‌کات. هه‌روه‌ها ئه‌و که‌سانه‌ی (ژن بن یان پیاو) له‌ده‌ره‌وه‌ی ژیانی هاوسه‌ریی خۆیان په‌یوه‌ندی سێکسییان هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ که‌سانی تر واته‌ ناپاکیی هاوسه‌ریی ئه‌نجام ده‌ده‌ن یاخود له‌ڕێی په‌یوه‌ندیی ئه‌له‌کترۆنییه‌وه‌ له‌ڕووی سۆزداری و سێکسه‌وه‌ پاڵنه‌ره‌کانیان تێر ده‌که‌ن، ئه‌م که‌سانه‌ له‌په‌یوه‌ندییه‌ سێکسیه‌کانی نێوان خۆیان و هاوسه‌ره‌کانیان خۆیان به‌دوور ده‌گرن. ڕێده‌که‌وێت نه‌خۆشی ده‌روونی له‌مپه‌ر بێت له‌ئه‌دائی سێکسیی ‌هاوسه‌راندا. ئه‌گه‌ر وایدابنێین دوو هاوسه‌ر هیچ نه‌خۆشییه‌کی جه‌سته‌یی یان ده‌روونییان نه‌بێت، به‌ڵام نه‌بوونی هۆشیاریی سێکسیی و که‌ڵک وه‌رنه‌گرتنی ته‌واو له‌توانا سێکسییه‌کانی هه‌ردوولا کارێکی وه‌ها ده‌کات که‌ پرۆسه‌ی سێکسیی ببێته‌ ڕۆتینێک که‌ هێنده‌ی‌ وه‌ڕسی ببه‌خشێت ئه‌وه‌نده‌ چێژ و ئاسووده‌یی نه‌به‌خشێت.
تێکڕا ئه‌م کێشانه‌ و چه‌ند کێشه‌یه‌کی تر ده‌بنه‌ هۆی دروستبوونی فشاری سێکسیی له‌سه‌ر تاک، ئه‌م فشاره‌ سێکسییه‌ش فشاری ده‌روونیی لێده‌که‌وێته‌وه‌ و کار له‌باری سۆزداری تاک ده‌کات و په‌یوه‌ندییه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی نێوان هاوسه‌ران ده‌شێوێنێت. ئه‌گه‌ر له‌ڕووی ده‌روونی و کۆمه‌ڵایه‌تی و پزیشکییه‌وه‌ له‌سه‌رچاوه‌ی گرفته‌ سێکسییه‌کان بڕوانین ده‌توانین بڵێین هه‌موو ئه‌م گرفتانه‌ چاره‌سه‌ریان هه‌یه‌ و بێده‌نگ بوون و خۆلادان لێیان یه‌کێک ده‌بێت له‌و فاکته‌رانه‌ی گڵۆپی سه‌وز داده‌گیرسێنیت بۆ گرتنه‌به‌ری ئه‌و شه‌قامه‌ی کۆتاییه‌که‌ی دادگایه‌.
پێویسته‌ گه‌نجان به‌ر له‌چوونه‌ ژیانی هاوسه‌ریی هه‌وڵی به‌ده‌ستهێنانی زانیاریی دروست و زانستیانه‌ بده‌ن، پسپۆرانی ئه‌م بواره‌ش ده‌بێت زیاتر گرنگی بده‌ن به‌بڵاوکردنه‌وه‌ بابه‌تی زانستیانه‌، که‌ناڵه‌کانی ڕاگه‌یاندن ده‌بێت کراوانه‌تر قسه‌ له‌سه‌ر ئه‌م جۆره‌ ژانکۆیانه‌ی تاکی کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌ بکه‌ن، ڕێکخراوه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نیش ده‌بێت له‌ڕێگه‌ی به‌ستنی کۆڕ و سیمینار و وۆرک شۆپه‌وه‌ کار له‌سه‌ر زیاتر هۆشیار کردنه‌وه‌ی گه‌نجان بکه‌ن له‌هه‌ردوو ڕه‌گه‌ز. ڕه‌نگه‌ باشترین ده‌رفه‌تێک بۆ گه‌نجانی وڵاتی ئێمه‌ که‌ زانیاری دروست بهێنن ده‌رباره‌ی هۆشیاری سێکسیی کردنه‌وه‌ی خولی هۆشیاری بێت ده‌رباره‌ی گشت کایه‌کانی ژیانی هاوسه‌ران له‌ناویشیاندا په‌یوه‌ندیه‌ سێکسییه‌کانی نێوانیان، تاکو خۆیان له‌ده‌ست ئه‌و زانیاری ناڕاست و نادروستانه‌ ڕزگار بکه‌ن که‌ بوونه‌ته‌ وه‌همی جۆراوجۆر بۆیان، ڕزگاریشیان بێت له‌ده‌ست ئه‌و په‌روه‌رده‌ توندڕه‌وانه‌ی که‌ به‌شێک له‌ خێزانه‌کان به‌شێوه‌یه‌کی نادروست په‌یڕه‌وی لێده‌که‌ن و هه‌ر له‌ته‌مه‌نێکی زووه‌وه‌ کچان و کوڕان دووچاری گرێی ده‌روونی به‌رامبه‌ر به‌ سێکس و په‌یوه‌ندییه‌ سێکسییه‌کانی نێوان نێر و مێ ده‌که‌ن و دواجاریش ڕه‌نگدانه‌وه‌ی خراپی ده‌بێت له‌ژیانی هاوسه‌رێتی کچ و کوڕه‌کانیاندا.

1532150_696512567077040_574149722_n

سایکۆلۆژیای هاوسه‌ران – ئایا خۆڕازاندنه‌وه‌ ژنان خۆشه‌ویست ده‌کات لای مێرده‌کانیان؟

ئایا خۆڕازاندنەوەی ژنان خۆشەویستیان دەكات لای مێردەكانیان؟!

ئامادەكردن‌و ڕێكخستنی: منصورە صفادار
پەرچڤەی: عومەر هەڵەبجەیی

هەندێك لەوژنان كە لەدەرەوەی ماڵ كاردەكەن، كاتێك دەگەڕێنەوە بۆ ماڵەوە، سەرقاڵی ئەنجامدانی كاری ماڵەوە دەبن، هەندێَكجار زیاد لەپێویست كاریان لەماڵەوە هەیە، لەهەمانكاتدا ماندوێتی‌و شەكەتیش لەدەرەوەی ماڵ، هۆكارێكە بۆئەوەی نەتوانن گرنگیەكی ئە‌وتۆ بدەن بەڕووخسار‌و ڕواڵەتی خۆیان بەپێچەوانەی كاتەكانی دیكەوە، هەروەها نەتوانن بەڕوویەكی گەشی جوان‌و هەڵس‌و كەوتێكی پڕ لەڕێزوە پێشوازی بكەن لەگەڕانەوەی هاوسەرەكانیان.
هەندێكجار ژنان لەدەرەوەی ماڵ كارناكەن، بەڵام ئەوەندە سەرگەرمی پەروەردەكردنی مناڵ‌و شوشتن‌و خواردن ئامادەكردن دەبن، ناتوانن بەڕواڵەتێكی جوان‌و لێوانی پڕ لەزەردەخەنەوە پێشوازی لەمێردەكەیان بكەن، هەروەها نەخۆشی‌و بێزاری‌و حاڵەتە دەروونیەكانیش هۆكارێكە بۆئەوەی نەتوانن وەك پێویست وەزیفەی ژنێتی خۆیان لەژیانی ژن‌و مێردایەتیدا بەئەنجام بگەیەنن، بەڵام پیاوانی هەستدار‌و ڕۆشنبیر ڕەچاوی ئەم حاڵەتانەی ژنان دەكەن‌و دركیان پێدەكەن، هیچكات لە‌و سۆنگەی بیروبۆچونەوە لەژنەكانیان ناڕوانن لەم مەسەلەیەدا.
هەرچەندە چا‌وپۆشینی پیاوان لە‌و حاڵەتانەدا، نابێت ببێتە هۆكارێك كە ژنان گرنگی بەڕ‌و‌وخساریان نەدەن، بەردەوام بڵێن ڕوخسار‌و ناوەڕۆكمان هەر ئەمەیە‌و پێویستە مێردەكانمان قبوڵی بكەن.
جگەلەوەش بەبیانوی مناڵ پەروەردەكردن‌و ماڵدارێتی هیچ سۆزو هەستێك نەبەخشنە مێردەكەیان.
خانمی بەڕێز تۆ چۆن چاوەڕێ‌ دەكەیت مێردەكەت سۆز‌و خۆشەویستیت پێ ببەخشێت، ئەوانیش هەمان چاوەڕوانیان لەئێوە هەیە، لەم سەردەمەدا زیاتر گرنگی بەڕوخسار دەدرێت نەوەك ناوەڕۆك، بۆیە هەمیشە پێویستە ژنان لەترۆپكی خۆڕازاندنەوە‌و گرنگیدان بن بەسیمایان.
چونكە پیاوان لەكاتی ڕۆیشتنە دەرەوەیان، چەندەها كچ‌و ژنی جوان‌و ڕازاوە دەبینن، كە لەلوتكەی جوانی‌و جەمالیەتان، بۆیە ئەمیش پێی خۆشە ژنەكەی لەئاستی ئەواندا بێت.
چۆن دێیتە پێش چاو؟”
پێدەچێت چەندین جار بیستبێتت كە هەندێك لەدۆست‌و هاوڕێكانت دەڵێن “ئەگەر دەتەوێت ژیانێكی ها‌وسەرێتی باش‌و چاكت هەبێت، ئە‌وا پێویستە ڕوخسار‌و ڕواڵەتت جوان‌و ڕازاوە بكەیت، ئەگەرچی ڕوخساری مرۆ دەتوانێت كاریگەری ئەرێنی یاخود نەرێنی قوڵی بۆ كەسانی دەور‌وبەر هەبێت، بەڵام وا دەخوازێت ئەم مەسەلەیە زیاتر‌و قوڵتر لێكۆڵینەوەی لەسەر بكەین.
ئەو ژنانەی لەدەرەوەی ماڵ كار دەكەن، زیاتر گرنگی دەدەن بەڕواڵەت‌و ڕوخساریان، بەپێوانەكردن لەگەڵ ئەو ژنانەی كە تەنها لەماڵەوە كاردەكەن پێدەچێت، هۆكارەكەی ئەوە بێت ئەو خانمانەی لەدەرەوەی ماڵ كار دەكەن، مەجبور دەبن كە ڕووخساری خۆیان بڕازێننەوە، چونكە بۆڕۆیشتنە دەرەوە وادەخوازێت خانمان گرنگی بەخۆیان بدەن، لەبەر ئەوە خەڵكی چاویان پێیان دەكەوێت.
بەڵام ئێوە خانمان، ئەوانەوی كە لەدەرەوەی ماڵ كارناكەن‌و بەرپرسیارێتی دەرەوەی ماڵتان لەسەر شان نیە، چ كاتێك تەرخان دەكەن بۆجوانكردنی دەم‌وچاوتان؟” ئایا تەنها ئەوكاتانە خۆتان دەڕازێننەوە كە ئیش‌و كارتان هەبێت لەدەرەوەی ماڵ؟” ئایا هەتاوەكو ئێستا پرسیارت لەخۆت كردووە، كاتێك مێردەكەت لەسەركار دەگەڕێتەوە چۆن دێیتە پێش چاوی؟”ئایا هەتا ئێستا دیمەنی ژنێكی سەر‌و قژ ئاڵۆسكاوت بینیوە چە ندە ڕوویەكی ناشرین پیشانی دەوروبەری دەدات؟”.
مەبەستمان ئەوەنیە ئاڕایشە بكەن‌و كاتێك مێردەكەتان دەگەڕێتەوە بۆماڵەوە بڵێن”(( من ئەم هەمووە ئارایش‌و خۆڕازاندنەوەیەم لەبەر تۆیە)) یان بەتوڕە بوونەوە بڵێن”((ئەگەر لەبەرخاتری تۆنەبوایە خۆم نەدەخستە ناو ئەم هەمووە زەحمەت‌و ناڕەحەتیەوە)).
بەڵكو دەمانەوێت بڵێین” ئەگەر دەتەوێت ژیانێكی هاوسەرێتی تام‌وچێژ دار بونیادبنێت، لەهەنگاوی یەكەمدا ڕیز‌و ئیحترامی خۆت ڕابگرە‌و گرنگی بدە بەڕووخسار‌و ڕواڵەتت، هەروەها هەوڵ بدە مێردەكەت لەماڵەوەبێت یاخود لەماڵەوە نەبێت گرنگی بدە بەجەستە‌و ڕووخسارت.
بۆیە زۆرێك لەشارەزایان دەڵێن”((زۆربەی ژنان لەدوای لەدایك بوونی مناڵی یەكەمیان ژن بوونی خۆیان فەرامۆش دەكەن، یان بەگوزارشتێكی تر، گرنگی دان بەجەستە‌و ڕووخساری خۆیان وازلێدێنن، واهەست دەكەن ئەگەر بیانەوێت دایكێكی باش بن بۆزاڕۆڵەكانیان، پێویستە زۆر گرنگی نەدەن بەخۆیان‌و كاتەكان زۆر بەپەروەردەكردن‌و بەخێوكردنی مناڵەوە بگوزەرێنن))
خانمی بەڕیز ئەگەر دەتەوێت مناڵگەلێكی باش‌و ژیانێكی سەركەوتووت هەبێت؟” لەسەرو كاری دایكێتی، هاوسەرێكی بەرپرسیاریش بە بۆمێردەكەت.
پێدەچێت كاتێك مناڵەكەت دایكی هاوڕێكانی دەبینێت، كە چەندە جوانڕواڵەت‌و جەستەن، ئەمیش حەزبكات دایكی وەكو ئەوان وابێت، هەروەها خانمی بەڕیز تۆ بەبەرپرسیاریەوە ژیایت لەماڵی مێرددا، ئەوا كچەكەشت لەئایندەدا چاو لەتۆدەكات‌و سەركەوتوودەبێت لەپرۆسەی هاوسەرگیریدا، چونكە تاكێكی پەروەردە تەندروست، كۆمەڵگایەكی تەندروست بەرهەم دەهێنێت.
هەروەها لەبیرتان نەچێت دایكی چاك‌و هاوسەری باش تەواوكەری یەكترین.

wedding-hands190312

بۆچی ژنان وێڵن به‌دوای سۆز و خۆشه‌ویستیدا؟

بۆچی ژنان وێڵن به‌دوای سۆز و خۆشه‌ویستیدا؟
ده‌روونناس
سامان سیوه‌یلی

(تێبینی: له‌ زمانی کوردیدا وشه‌ی ئافره‌ت بۆ ڕه‌گه‌زی مێینه‌ به‌گشتی به‌کارده‌هێرێت – کچان و ژنان – به‌ڵام وشه‌ی ژن ته‌نها بۆ ئه‌و که‌سانه‌ به‌کارده‌هێنرێت که‌ چوونه‌ته‌ ژیانی هاوسه‌رگیرییه‌وه‌)
یه‌کێک له‌ خاڵه‌ هاوبه‌شه‌کانی نێوان ژنان له‌ڕووی سایکۆلۆژییه‌وه‌ له‌په‌یوه‌ست به‌ ژیانی هاوسه‌رگیریی، بریتییه‌ له‌ هه‌ستێکی بارگاوی به‌ دڵه‌ڕاوکێ‌، سه‌رچاوه‌ی ئه‌م هه‌سته‌ش ترسه‌ له‌ هاوڕه‌گه‌زه‌کانیان (ئافره‌تان – کچان و ژنان)، یان به‌ده‌ربڕینێکی تر ئه‌م هه‌سته‌ له‌و په‌رۆشییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت که‌ ژنان ده‌خوازن ته‌نها خودی خۆیان زاڵ بن له‌سه‌ر هه‌ست و نه‌ستی هاوسه‌ره‌ پیاوه‌کانیان، به‌شێک له‌ ژنان له‌مپێناوه‌دا زۆر ڕێگه‌ی جۆراوجۆر ده‌گرنه‌به‌ر که‌ هه‌ندێجار هه‌تا ئاستی ته‌نگ پێهه‌ڵچنین به‌ژیانی هاوسه‌ره‌کانیان په‌ره‌ ده‌سێنێت، له‌و ڕێگایانه‌ی به‌شێک له‌ ژنان بۆ دوورخستنه‌وه‌ی ئه‌م ترس و دڵه‌ڕاوکێیه‌ ده‌یگرنه‌به‌ر:
1- هه‌وڵدان بۆ دابڕینی په‌یوه‌ندییه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌ ئاساییه‌کانی هاوسه‌ره‌کانیان.
2- هه‌وڵدان بۆ بۆ زه‌وتکردن و لێسه‌ندنه‌وه‌ی زۆرێک له‌ ئازادییه‌ که‌سییه‌کانی پیاو.
3- هه‌وڵدان بۆ دابڕینی هاوسه‌ر له‌ ئاره‌زوو و خواسته‌کانی.
4- چاودێری کردنی به‌رده‌وامی هاوسه‌ر، به‌مه‌ش کۆی هه‌ڵسوکه‌وته‌کانی پیاو به‌به‌رده‌وامی ده‌خرێته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌ (کاته‌کانی چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ و گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ ماڵ، مۆبایل و نامه‌ و په‌یوه‌ندییه‌کانی، فه‌یس بووک و په‌یوه‌ندییه‌ ئه‌لکترۆنییه‌کانی تری پیاو، خۆگۆڕین و پۆشاک و شێوازی پۆشینی جلوبه‌رگ، ئه‌و که‌ناڵه‌ تیڤی و پێگه‌ ئه‌له‌کترۆنییانه‌ی پیاو ته‌ماشایان ده‌کات و ….تد).
5- گومان کردن له‌ پیاو.
ئه‌گه‌رچی مه‌به‌ست له‌و هه‌وڵ و ڕه‌فتارانه‌ی ژنان به‌ دیوێکدا دوورخستنه‌وه‌ی ئه‌و ترس و دڵه‌ڕاوکێیه‌یه‌ له‌ ده‌روونی خۆی یاخود به‌مه‌به‌ستی ده‌ستکه‌وتنی ئه‌و دڵنیاییه‌ ده‌روونییه‌یه‌ که‌ هاوبه‌شێکی له‌ ڕه‌گه‌زه‌که‌ی خۆی بۆ په‌یدا نه‌بێت و هه‌موو هه‌ست و سۆز و گرنگیپێدانه‌کانی هاوسه‌ره‌که‌ی ته‌نها بۆ خۆی بێت، که‌ ئه‌مه‌ش ده‌کاته‌ هه‌ستکردن به‌ دڵنیایی له‌ ژیانی هاوسه‌ریی. بێگومان ویستی هاوسه‌ره‌کان (مێ بێت یان نێر) بۆ دڵنیایی له‌ژیانی هاوسه‌رییدا ویستێکی ڕه‌وایه‌، به‌ڵام میکانیزمه‌کانی ده‌ستکه‌وتنی ئه‌م دڵنییایه‌ ئه‌گه‌ر زێده‌ڕۆیی تێدا بکرێت و ڕه‌چاوی به‌رامبه‌ری تێدا نه‌کرێت ئه‌وا ئه‌و هه‌ڵسوکه‌وت و هه‌وڵانه‌ی ژنان ئامانج ناپێکێت و فۆرمێکی تر وه‌رده‌گرێت و ده‌بێته‌ جۆرێک له‌ موڵکداری کردن بۆ پیاو، واته‌ قۆرخکردن و کۆنترۆڵکردنی ته‌واوی پیاو، ئه‌مه‌ش لای زۆرێک له‌ پیاوان په‌سه‌ند ناکرێت. هه‌ربۆیه‌ ئه‌م هه‌وڵانه‌ ئه‌وه‌نده‌ی دووچاری به‌ربه‌ست و تێکشکان دێن، ئه‌وه‌نده‌ ئامانج ناپێکن، چونکه‌ ئه‌م هه‌وڵانه‌ له‌ زۆرینه‌ی حاڵه‌ته‌کاندا دووچاری په‌رچه‌کرداری پیاو ده‌بنه‌وه‌، زۆرینه‌ی پیاوان په‌رچه‌کرداری جۆراوجۆریان ده‌بێت به‌رامبه‌ر ئه‌م هه‌وڵانه‌ی هاوسه‌ره‌کانیان، وه‌ک (تووڕه‌بوون، که‌مبوونه‌وه‌ی سۆز و خۆشه‌ویستی، ئاژاوه‌ی خێزانی، که‌مبوونه‌وه‌ یان نه‌مانی به‌ندیواری (الانتماء) بۆ ژیانی هاوسه‌رگیریی، یاخیبوون، هه‌ڕه‌شه‌ی جیابوونه‌وه‌، که‌مکردنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندییه‌ سێکسییه‌کان و …تد).
ئه‌م ترسه‌ی ژنان ته‌نها ترس نییه‌ له‌وه‌ی هاوسه‌ره‌که‌ی ژنی دووه‌م بهێنێت، چونکه‌ له‌م ڕۆژگاره‌دا ئه‌م پرۆسه‌یه‌ له‌ڕووی ئابوری و یاسایی و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ ڕه‌نگه‌ ئاسان نه‌بێت ئه‌گه‌ر نه‌شڵێین زۆر زه‌حمه‌ته‌، به‌ڵام ئه‌م ترسه‌ زیاتر‌ له‌ په‌نابردنی هاوسه‌ره‌که‌یه‌تی بۆ ناپاکیی هاوسه‌ریی، ترسه‌ له‌و شۆکه‌ ده‌روونییه‌ی له‌کاتی ده‌رکه‌وتنی ناپاکیی هاوسه‌ریی هاوسه‌ره‌که‌ی دووچاری ده‌بێت، ترسه‌ له‌ هه‌ره‌سهێنانی هه‌موو ئه‌و خه‌ونانه‌ی له‌سه‌ر بناغه‌ی ژیانه‌ هاوسه‌رییه‌که‌ هه‌ڵچنیوه‌، ترسه‌ له‌وه‌ی ڕوودانی ناپاکی هاوسه‌ریی له‌ هاوسه‌ره‌ پیاوه‌که‌ی ده‌کاته‌ مایه‌پووچ بوونی خۆی، چونکه‌ ده‌کاته‌ ئه‌وه‌ی که‌ ئه‌م وه‌ک هاوبه‌شێکی ژیان بێ نرخ و بێ به‌هایه‌، ترسه‌ له‌وه‌ی که‌ ئه‌م وه‌ک ژنێک نه‌یتوانیوه‌ هه‌تا سه‌ر ببێته‌ جێی سه‌رنجی هاوسه‌ره‌که‌ی.
که‌واته‌ ترس له‌ ناپاکیی هاوسه‌ریی له‌م ڕۆژگاره‌دا ئه‌و دێوه‌زمه‌یه‌یه‌ که‌ پانتاییه‌کی گه‌وره‌ له‌ بیرکردنه‌وه‌ و هه‌ستی ژنانی داگیر کردووه‌. ئه‌و ژنانه‌ی زیاتر ده‌که‌ونه‌ ژێر کاریگه‌ریی ئه‌م لێکدانه‌وانه‌وه‌:
1- ئه‌وانه‌ی خوێنده‌وارن یان خاوه‌نی بڕوانامه‌ن.
2- ئه‌وانه‌ی په‌یوه‌ندی کۆمه‌ڵایه‌تی زۆریان هه‌یه‌ و ئاشنای ژیانی کۆمه‌ڵایه‌تی کۆمه‌ڵگه‌ن.
3- ئه‌وانه‌ی خاوه‌ن کارن له‌ده‌ره‌وه‌ی ژیانی هاوسه‌ریی.
4- ئه‌وانه‌ی ئاشنان به‌ ئامێره‌ ته‌کنۆلۆژییه‌کان.
هه‌ربۆیه‌ پێویستی ژنان به‌ وه‌رگرتنی سۆز و خۆشه‌ویستی له‌لایه‌ن هاوسه‌ره‌کانیانه‌وه‌ وه‌ک کلیلێک بۆ کردنه‌وه‌ی ده‌رگای دڵنیایی ده‌روونیی له‌ژیانی هاوسه‌رگیرییدا ده‌بینن‌، سۆز و خۆشه‌ویستی وه‌ک ڕه‌وێنه‌ری ئه‌و ترس و دڵه‌ڕاوکێیه‌یه‌ له‌مبواره‌دا. ژن له‌ ژیانی هاوسه‌رییدا به‌ها و پێگه‌ی خۆی له‌ناو ژیانی هاوسه‌رییدا ده‌به‌ستێته‌وه‌ به‌ بڕی ئه‌و سۆز و خۆشه‌ویستییه‌ی له‌ هاوسه‌ره‌که‌یه‌وه‌ وه‌ریده‌گرێت، هه‌تا تێرتر بێت له‌ڕووی سۆز و خۆشه‌ویستییه‌وه‌ هێنده‌ پێگه‌ی خۆی به‌ قایمتر ده‌بینێت و خۆی به‌ به‌هاتر و گرانتر دێته‌ پێش چاو.
به‌ستنه‌وه‌ی وه‌رگرتنی سۆز و خۆشه‌ویستی به‌ پێگه‌ و به‌های مێینه‌تییه‌وه‌ لای خودی ژنان وایکردووه‌ که‌ ژنان هه‌میشه‌ واده‌ربکه‌ون که‌ وه‌ک بوونه‌وه‌رێکی وێڵ به‌دوای سۆز و خۆشه‌ویستیدا خۆیان ده‌ربخه‌ن. ئه‌گه‌رچی له‌سه‌ره‌تای دروستکردنی ژیانی هاوسه‌رییدا پێوه‌ره‌ مادییه‌کان ڕۆڵی خۆیان ده‌گێڕن له‌ دروستبوونی ئه‌و دڵنییاییه‌ لای کچان و ماڵه‌ باوانیان، به‌وه‌ی ماره‌یی زۆر داوا ده‌که‌ن یان خانوو و ئۆتۆمبێل و پێداویستییه‌ مادییه‌کانی تر ده‌که‌نه‌ مه‌رج، به‌ڵام دواتر و دوای چوونه‌ ژیانی هاوسه‌ریی هه‌ستده‌که‌ن ئه‌م پێداویستییه‌ ماددییانه‌ نه‌یتوانی و ناتوانێت ئه‌و دڵنیاییه‌یان پێببه‌خشێت به‌قه‌ده‌ر ئه‌وه‌ی پڕ کردنه‌وه‌ی پێداویستییه‌ ڕۆحی و ده‌روونییه‌کانیان ده‌توانێت ئه‌و دڵنییایه‌یان پێببه‌خشێت، بۆیه‌ له‌و هه‌لومه‌رجانه‌دا ژنان به‌وانه‌ی له‌ناو ژیانێکی ماددی تێر و ته‌سه‌لیشدان له‌ ئاماده‌نه‌بوونی سۆز و خۆشه‌ویستیدا هه‌موو ژیانه‌ ماددییه‌که‌یان له‌لا دێته‌وه‌ خاڵی سفر و هیچ مانایه‌کی نامێنێت. هه‌ربۆیه‌ له‌م سه‌روبه‌نده‌دا پرۆسه‌ی هاوسه‌رگیری له‌سه‌ره‌تادا هێنده‌ی فۆرمێکی مادی هه‌یه‌ ئه‌وه‌نده‌ فۆرمێکی ڕۆحی نییه‌، ئه‌مه‌ش فشارێکی مادیانه‌ له‌سه‌ر کوڕ و خێزانی کوڕه‌که‌ دروستده‌کات که‌ ڕه‌نگه‌ دواتر به‌شێوه‌یه‌ک له‌شێوه‌کان وه‌ک پاڵنه‌رێکی نه‌ستی کار له‌ ڕه‌فتاری کوڕه‌که‌ بکات و وه‌ک پێویست مامه‌ڵه‌ی دروست له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌که‌ی نه‌کات، چونکه‌ هه‌ستده‌کات که‌ هاوسه‌ره‌که‌ی گوێی نه‌داوه‌ته‌ ژیان و باری دارایی خۆی و خێزانه‌که‌ی، به‌ڵام کاتێک ژن له‌وه‌ تێده‌گات که‌ هاوسه‌ره‌که‌ی سۆز و خۆشه‌ویستیی پێنابه‌خشێت یان وه‌ک پێویست گرنگی پێنادات، ئه‌و کاته‌ هه‌رچه‌نده‌ له‌وپه‌ڕی ژیانی ماددیانه‌ی له‌باریشدا بێت هه‌ست به‌ نامۆ بوون ده‌کات.
ئه‌گه‌رچی ژنان وه‌ک پێکهاته‌ی سایکۆلۆژیی سۆزدارتر و ڕۆمانسیترن له‌چاو پیاواندا، به‌ڵام ئه‌و زیاده‌ڕۆییه‌ی ده‌کرێت له‌لایه‌ن ژنانه‌وه‌ له‌مپێناوه‌دا بۆ هێنانه‌دی ئه‌و ئامانجانه‌ و ڕه‌واندنه‌وه‌ی ئه‌و ترس و دڵه‌ڕاوکێیه‌یه‌.

ســوڕی‌ مـانـگـانـه‌ .. چـۆن بـه‌بـێ‌ گـرفـت و ئـازار بـه‌ڕێـی‌ ده‌كـه‌یـت ؟!

 

عباس رحیم شوانی‌ /
وه‌ك ئاشكرایه‌ كه‌ئافره‌تان له‌ته‌مه‌نی‌ پێگه‌یشتن و بلوغیانه‌وه‌ مانگانه‌ ده‌كه‌ونه‌ نێو سوڕی‌ مانگانه‌وه‌ ( عـاده‌ ) و ئه‌وه‌ش زۆر جار و بۆ زۆرێكیان كێشه‌ و گرفت و ئازار دروست ده‌كات و به‌ده‌ستیه‌وه‌ ده‌ناڵێنن, جابۆ ئه‌وه‌ی‌ بتوانیت ئه‌و ماوه‌یه‌ به‌ئاسانی‌ و بێ گرفت و ئازار به‌ڕێ بكه‌یت, په‌یڕه‌ویی‌ ئه‌م ڕێنماییانه‌ بكه‌ :
1 / له‌گه‌ڵ هه‌ستكردنت به‌نزیك بوونه‌وه‌ی‌ واده‌ی‌ كه‌وتنه‌ ناو سوڕی‌ مانگانه‌ته‌وه‌, حـه‌مـامـێـك بكه‌ و به‌ئاوێكی‌ گـه‌رم خۆت بشۆ, تاله‌سه‌ره‌تاكانی‌ كه‌وتنه‌ ئازاره‌وه‌ به‌دوور بیت .
2 / خـواردنه‌وه‌ی‌ شله‌مه‌نییه‌ گه‌رمه‌كان و به‌تایبه‌تیش ئه‌گه‌ر بكرێت گـیایی و سروشتی‌ بن باشتره‌, وه‌ك گـولاَو و ئاوی‌ به‌یـبون و نه‌عـنا, به‌تایبه‌تیش له‌ ( 3 ) سـێ ڕۆژی‌ سه‌ره‌تای‌ كه‌وتنه‌ ناو سوڕی‌ مانگانه‌كه‌ته‌وه‌, چونكه‌ ئه‌و شله‌مه‌نییانه‌ یارمه‌تیت ده‌ده‌ن كه‌ئه‌و خـوێـنه‌ كۆبووه‌وانه‌ به‌ئاسانتر ڕێ بكه‌ن و بێنه‌ ده‌ره‌وه‌ و ئازارت بۆ دروست نه‌كه‌ن, ئه‌وه‌ جگه‌ له‌وه‌ش كه‌ئازاره‌كانی‌ سـك و پـشـتـت كه‌م ده‌كه‌نه‌وه‌ .
3 / ده‌توانیت ( جـه‌وه‌نـه‌ ) یه‌ك پڕ بكه‌یت له‌ئاوی‌ گه‌رم, یان شله‌تێن و به‌ینا و به‌ین بۆ ماوه‌ی‌ چه‌ند خوله‌كێك بیخه‌یته‌ سه‌ر سكت, ئه‌وه‌ش هۆكارێكی‌ باشه‌ بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ ئازاره‌كانت و خاوكردنه‌وه‌ی‌ ماسولكه‌كانی‌ له‌شت و به‌تایبه‌تیش ماسولكه‌كانی‌ به‌ر میزه‌ڵدان .
4 / بۆ نه‌هێشتن و كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ نیگه‌رانی‌ و توڕه‌بوون و بیتاقه‌تییه‌كه‌ت, ده‌كرێت كه‌له‌و ماوه‌یه‌دا ببیته‌ كـه‌م خـۆری‌ دایـم خـۆر, واته‌ زوو زوو شتێك بخۆیت به‌ڵام زۆر نه‌بێت, به‌تایبه‌تیش خـواردنی‌ شله‌مه‌نی‌ و سوپ و شیره‌مه‌نی‌ و شیری‌ گه‌رم و ته‌نانه‌ت ده‌شتوانیت چـا و قـاوه‌ زۆرتر بخۆیته‌وه‌, تابێزاری‌ و توڕه‌ بوونه‌كانت لابه‌رێت .
5 / هه‌وڵ بده‌ كه‌هه‌موو كاتژمێرێك, یان دوو كاتژمێر جارێك ئه‌و ” سـانـتی‌ ” یان په‌ڕۆیه‌ی‌ به‌كاری‌ دێنیت بگۆڕیت, چونكه‌ هێشتنه‌وه‌ی‌ بۆ ماوه‌یه‌كی‌ زۆر و دوورودرێژ ده‌بێته‌ هۆی‌ هـه‌وكـردنـی‌ ” الـتـهـابـات ” ی‌ ناوچه‌ی‌ ئه‌ندامی‌ زاووزێ‌ و ده‌وروبه‌ری‌ و سوور هه‌ڵده‌گه‌ڕێ‌ و ئازار په‌یدا ده‌كات و ڕه‌نگه‌ هه‌ندێكجار بۆنی‌ ناخۆشیشی‌ لێ بێت .
6 / دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌به‌كارهێنانی‌ سـابـونـی‌ ئاسایی بۆ پاككردنه‌وه‌ی‌ ناوچه‌ی‌ هه‌ستیاری‌ زێ‌ و میزه‌ڕۆ, به‌ڵكو له‌بری‌ ئه‌وه‌ پاككه‌ره‌وه‌ ته‌ندروستی و پزیشكییه‌كان به‌كاربهێنه‌ .
7 / خۆت بپارێزه‌ له‌هێشتنه‌وه‌ی‌ ( مـیـز ) له‌میزه‌ڵدانتدا و نه‌كردنی‌ و نه‌چوونه‌ سه‌ر ئاو له‌كاتی‌ میز هاتندا, چونكه‌ ئه‌وه‌ له‌هه‌موو كات و حاڵه‌تێكدا زیانبه‌خشه‌, به‌تایبه‌تی‌ تریش له‌ماوه‌ی‌ سوڕی‌ مانگانه‌دا .
8 / هه‌وڵبده‌ له‌ماوه‌ی‌ سوڕی‌ مانگانه‌كه‌تدا ڕۆژانه‌ وه‌رزشـی پـیـاده‌ ڕۆیـی‌ بكه‌یت, كه‌لانی‌ كه‌م ڕۆژانه‌ له‌ ( 30 ) خوله‌ك كه‌متر نه‌بێت, چونكه‌ ئه‌وه‌ سوودی‌ زۆرت پێده‌گه‌یه‌نێت .

 

ئه‌وكه‌سه‌ی له‌ ڕۆژی هه‌ینی له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌كه‌ی جوت ببێ، پاداشتی بۆ ده‌نوسرێ


پێغه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم ده‌فه‌رموێ: (من اغتسل یوم الجمعه‌ غسل الجنابه‌ ثم راح، فكأنما قرب بدنه‌، ومن راح فی الساعه‌ الثانیه‌، فكأنما قرب بقره‌، ومن راح فی الساعه‌ الثالثه‌ فكأنما قرب كبشاً أقرن ومن راح فی الساعه‌ الرابعه‌ فكأنما قرب دجاجه‌، ومن راح فی الساعه‌ الخامسه‌ فكأنما قرب بیچه‌، فاژا خرج الإمام حضرت الملائكه‌ یستمعون الذكر) رواه حافظ العراقی وغیره.

واته‌: هه‌ر كه‌سێك له‌ ڕۆژی هه‌ینی دا خۆی بشوات و خۆ شتنه‌كه‌شی له‌به‌ر ئه‌وه‌ بێ كه‌ له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌ی جووت بوه‌و پاشان بچێته‌ مزگه‌وت بۆ نوێژی هه‌ینی، ئه‌وه‌ وه‌ك ئه‌وه‌ وایه‌ كه‌ حوشترێكی كردبێته‌ قوربانی، هه‌ر كه‌سێك له‌ سه‌عاتی دووه‌م بچێته‌ مزگه‌وت بۆ نوێژی هه‌ینی وه‌ك ئه‌وه‌ وایه‌ كه‌ چێڵێكی كردبێته‌ قوربانی، هه‌ر كه‌سێك له‌ سه‌عاتی سێیه‌م بچێته‌ مزگه‌وت بۆ نوێژی هه‌ینی وه‌ك ئه‌وه‌ وایه‌ كه‌ مه‌ڕێكی كردبێته‌ قوربانی، هه‌ر كه‌سێك له‌ سه‌عاتی چواره‌م بچێته‌ مزگه‌وت وه‌ك ئه‌وه‌ وایه‌ مریشكێكی كردبێته‌ قوربانی، هه‌ر كه‌سێك له‌ سه‌عاتی پێنجه‌م بچێته‌ مزگه‌وت وه‌ك ئه‌وه‌ وایه‌ هێلكه‌یه‌كی كردبێته‌ قوربانی. كاتێكیش ئیمام ده‌ستی كرد به‌ وتاردان فریشته‌كان ئاماده‌ی یادی خوا ده‌بن.

 

هه‌روه‌ها پێغه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم ده‌فه‌رموێ: (من غسّل یوم الجمعه‌ واغتسل، وبكر وابتكر، ومشی ولم یركب، ودنا من الإمام واستمع ولم یلغ، كان له بكل خگوه‌ عمل سنه‌، أجر صیامها، وقیامها) رواه أبو داود والنسائی والبیهقی (صحیح).

واته‌: هه‌ر كه‌سێك له‌ ڕۆژی هه‌ینی خۆی بشوات و زو بچێته‌ مزگه‌وت بۆ نوێژی هه‌ینی به‌ پیاده‌ بڕوات و به‌بێ سواری و له‌ ئیمام نزیك ببێته‌وه‌و گوێ له‌ وتاری هه‌ینی بگرێ و قسه‌ نه‌كات، ئه‌وا بۆ هه‌ر هه‌نگاوێكی ده‌یهاوێژێ به‌قه‌د كرده‌وه‌ی باشی ساڵێكی ڕۆژو و شه‌ونوێژی بۆ ده‌نوسرێ. كه‌مترین سنوری جوتبون له‌گه‌ڵ خێزاندا یه‌ك جاره‌ له‌ هه‌فته‌یه‌كدا، ئه‌وه‌ش به‌ گوێره‌ی كه‌س و ته‌مه‌ن له‌ یه‌كێكه‌وه‌ بۆ یه‌كێكی دیكه‌ ده‌گۆڕدرێ، نابێ له‌ هه‌فته‌یه‌كدا دوو جار زیاتر بێ، جگه‌ له‌ ماوه‌ی مانگی هه‌نگوینی(شهر العسل)! پێوسته‌ له‌ ته‌مه‌نی شه‌ست ساڵی جوتبون كه‌م بكرێته‌وه‌، زۆر جیماع كردنیش ده‌بێته‌ هۆی زه‌ره‌رو زیانی جه‌سته‌و داته‌پینی عه‌قڵ و له‌كارخستنی عه‌قڵ و ژیری.

له‌ ڕاستی دا ئافره‌تی لێزان و شاره‌زا به‌هۆی لیاقه‌و جوانی و ڕازاوه‌یی ده‌توانێ ته‌رازوی مام ناوه‌ندی جوتبون ڕاگرێ و هه‌وڵی پاراستنی گه‌نجیه‌تی خۆیی و مێرده‌كه‌ی ده‌دات به‌بێ زیاده‌ ڕۆیی كردن. ئه‌و ته‌وجیهه‌ به‌رزو جوانه‌ی ئیبن الجوزی چه‌ند جوانه‌ كه‌ ده‌ڵێ: “پێویسته‌ له‌سه‌ر كوڕی پێگه‌یشتو ئاگاداری ئه‌وه‌ بێ كه‌ زۆر جیماع نه‌كات تا ناوه‌رۆك و كرۆكی بمێنێته‌وه‌، چونكه‌ سوودی بۆ كاتێك هه‌یه‌ كه‌ ته‌مه‌نی گه‌وره‌ ده‌بێ و به‌ساڵا ده‌چێ”. ئه‌و كه‌سه‌ی تێگه‌یشتو و دینداره‌ با بزانێ چێژ و خۆشی به‌ نزیك بوونه‌وه‌ له‌ خێزان به‌دی دێت، نزیك بوونه‌وه‌ش به‌ ماچ كردن و ئامێزگرتن ئه‌نجام ده‌درێ و خۆشه‌ویستی به‌هێزتر ده‌كات، به‌ڵام جوتبون خۆشه‌ویستی كه‌م ده‌كاته‌وه‌ و چێژ و خۆشی و شادی ناهێڵێ. ئه‌وه‌ی له‌ مه‌به‌ستی جوتبوون تێگه‌یشتبم، بۆم ده‌ركه‌وتوه‌ مانایه‌كی سه‌رسوڕهێنه‌ری هه‌یه‌ كه‌ له‌ زۆر خه‌ڵك شاراوه‌یه‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ گه‌ر نه‌فس عه‌شقی ئافره‌تێك بو پێی خۆشه‌ لێی نزیك ببێته‌وه‌، ئینجا له‌ئامێزی ده‌گرێ، ئه‌مه‌ش ئه‌وپه‌ڕی نزیك بونه‌وه‌یه‌، پاشان ڕومه‌تی ماچ ده‌كا، پاشان داوای نزیك بونه‌وه‌ی ڕۆح ده‌كات، جا ئه‌و كاته‌ ده‌م ماچ ده‌كا.  

پێغه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم عائیشه‌ی خێزانی ماچ ده‌كرد و زمانی ده‌مژی (فه‌رموده‌ی زمان مژین به‌ سه‌نه‌د ـ صحیح ـ نییه‌، به‌ڵام له‌ ماناو واتادا وارد بوه‌). گه‌ر نه‌فس داوای زیاتر كردنی نزیكبوونه‌وه‌ بكات، ئه‌وا جوتبون ئه‌نجام ده‌درێ.(صید الخاطر للإمام ابن الجوزی) ئیمام ئیبن القیم ده‌ڵێ: “زۆر جوتبون ده‌بێته‌ هۆی كه‌مبونه‌وه‌ی هێز، هه‌روه‌ها زیان به‌ ده‌ماره‌كان ده‌گه‌یه‌نێ و مرۆڤ دووچاری له‌رزۆكی و گرژبون(تشنج) ده‌كات، هه‌روه‌ها ده‌بێته‌ هۆی بێ هێزی و لاوازی چاو، هێزه‌كانی له‌ش و گه‌رمایی غه‌ریزه‌كان كه‌م ده‌كاته‌وه‌”.

له‌بارترین و به‌سودترین كات بۆ جوتبون دوای هه‌رس كردنی خواردنه‌. نابێ له‌كاتی برسیه‌تی دا جوتبون ئه‌نجام بدرێ، چونكه‌ ده‌بێته‌ هۆی بێ هێزی و لاوازی گڕو تینی ئاره‌زوی جنسی، هه‌روه‌ها نابێ له‌سه‌ر تێربوندا جوتبون بكرێ، چونكه‌ ده‌بێته‌ هۆی دوچاربون به‌ نه‌خۆشی.

نابێ كاتی ماندوبون و نائارامی ده‌رون وه‌ك هه‌بونی خه‌م و دڵ توندی و زویری و، هه‌روه‌ها له‌كاتی ئه‌وپه‌ڕی خۆشی و شادی جوتبون ئه‌نجام بدرێ. له‌به‌ر ئه‌وه‌ باشترین كاتی جوتبون ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ماوه‌یه‌كی زۆر به‌سه‌ر جوتبونه‌كه‌دا تێپه‌ڕیبێ، به‌ مه‌رجێك ڕێكه‌وتی هه‌رس كردنی خواردن بكات و ئنجا خۆی بشوات یان ده‌ست نوێژ بگرێ پاشان بخه‌وێ، ئه‌و كاته‌ هێزو توانای له‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ دۆخی جاران. 

 

ژنان تا چه‌ند گرنگی به‌ قه‌باره‌ی جوكی پیاو ده‌ده‌ن؟ 

 

به‌ گشتی قه‌باره‌ی چووك هێنده‌ گرنگ نییه‌ له‌ لایه‌ن زۆربه‌ی ئافره‌تانه‌وه‌. مه‌رجیش نییه‌ كه‌ ئافره‌ت ته‌نها به‌ چووكی قه‌باره‌ گه‌وره‌وه‌ بگاته‌ ئۆرگازم،د به‌ڵكو زۆربه‌ی ئافره‌تان به‌بێ بردنه‌ ژووره‌وه‌ی چوك ده‌گه‌نه‌ ئۆرگازم. مه‌سه‌له‌كه‌ كارامه‌یی په‌نجه‌كانت و زمانته‌ كه‌ له‌ راستیدا گرنگه‌ له‌ لایه‌ن زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆری ئافره‌تانه‌وه‌ . هه‌ندێك جار قه‌باره‌ی چووك گرنگ ده‌بێت، به‌ تایبه‌تی له‌و ئافره‌تانه‌ی كه‌ خودی خۆیان كه‌م چێژ له‌ سێكس وه‌رده‌گرن و زۆر به‌ سه‌ختی ده‌گه‌ن به‌ ئۆرگازم كه‌ پێیان وایه‌ چوكێكی گه‌وره‌تر دادیان ده‌دات، بێگومان به‌ گه‌وره‌ترین چوك هێشتا هه‌مان گرفتیان هه‌ر ده‌مێنێ كه‌ له‌ ئاكامدا له‌وانه‌یه‌ دوچاری فه‌شه‌ل ببنه‌وه‌ . له‌ پیاوانیشدا ته‌نها ئه‌و كاته‌ قه‌باره‌ی چووك گرنگ ده‌بێت كه‌ زۆر بیری لێ بكه‌نه‌وه‌، یان به‌راوردی قه‌باره‌ی چوكیان بكه‌ن له‌گه‌ڵ قه‌باره‌ی چووكی پیاوه‌كانی مۆدێلی فیلمه‌ رووته‌كان (پۆرنۆگرافی) كه‌ له‌ زۆربه‌ی فیلمه‌كاندا خاوه‌ن چووكه‌ گه‌وره‌كان ده‌بنه‌ ئه‌كته‌ری ئه‌م فیلمه‌ سێكسییه‌ رووتانه‌. زۆربه‌ی ئافره‌تان ئه‌و پیاوه‌ په‌سند ده‌كه‌ن كه‌ قه‌باره‌ی چووكی له‌ قه‌باره‌ی تێكڕایی كه‌متر بێت، به‌ڵام زۆر گه‌مه‌ و له‌مسی ده‌زگای سێكسی ئافره‌ت واته‌ سێكسی ده‌م بزانێ و ئه‌نجامی بدات. نه‌ك قه‌باره‌یه‌كی گه‌وره‌تر و كه‌می زانیاری و زیره‌كی و كارامه‌یی. له‌مه‌ش زیاتر، باشتره‌ كه‌ هه‌رگیز له‌ فكری قه‌باره‌كه‌تدا نه‌بیت، چونكه‌ ئه‌مه‌ ته‌نها فكرو هزرت ئاڵۆز ده‌كات و نیگه‌رانت ده‌كات، زۆر جاریش ده‌بێته‌ ئه‌گه‌ری په‌یدابوونی گه‌لێك گرفتی سێكسی. ئامانجی ئه‌م بابه‌ته‌ بۆ قه‌ناعه‌ت به‌خشینه‌ به‌ فزوولیه‌كان و دڵنیاكردنه‌وه‌یه‌ كه‌ قه‌باره‌ی چووك هه‌موو شتێك نییه‌ له‌ جیهانی سێكسدا .